Ebü'l-Fazl Zeynüddin el-Irâkî'nin Nazmü'd-Düreri's-Seniyye fi's-Siyeri'z-Zekiyye ve Elfiyye fi's-Siyer adlı eserinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞULE ÜLKER
Danışman: İLHAMİ ORUÇOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Klasik dönem İslâm medeniyetinde eğitim-öğretim faaliyetleri büyük oranda ezber esasına dayalı olarak yürütülmüştür. Mensur eserlerin ezberlenmesindeki zorluk, eğitimde yeni yöntem arayışlarını beraberinde getirmiştir. Netice olarak ilmî birikimin nazma çekildiği öğretici şiir/didaktik manzume tarzında eserler kaleme alınmıştır. Bu metotla mensur eserlerde yer alan geniş müktesebatın, daha özlü bir biçimde sunulması ve ezber faaliyetinin hem kolaylaşması hem de keyifli hale getirilmesi hedeflenmiştir. "Elfiyye" türü eserler de bu amaca matuf olarak kaleme alınmıştır. Zeynüddin el-Irâkî'nin Nazmü'd-düreri's-seniyye fi's-siyeri'z-zekiyye adlı çalışması bu türün en seçkin örneklerinden biridir. Toplamda 1032 beyitten oluşan bu manzum eser, dilindeki akıcılık, üslûbundaki sadelik ve muhtevasındaki zenginlik sayesinde kısa sürede geniş bir coğrafyada şöhret kazanmıştır. Bu tez çalışmasında, söz konusu eserin siyer ilmindeki yeri ve önemi incelenmiştir. Araştırmanın ilk bölümde müellifin hayatı, ilmî şahsiyeti ve literatüre katkıları ele alınmıştır. Ardından tarih ve siyer ilmi çerçevesinde manzumelerin ortaya çıkışı, yazılış amaçları ve kullanım alanları üzerinde durulmuştur. Tezin ana eksenini oluşturan muhteva kısmında ise eserin nüshaları ve şerhleri tasnif edilerek metnin içeriği ayrıntılı bir analize tabi tutulmuştur. Modern eğitim sistemindeki paradigma değişimi ve beraberinde getirdiği yöntem farklılıkları, kadim geleneğin ürünü olan pek çok eserin geri planda kalmasına sebebiyet vermiştir. Bu çalışma ile siyer ilminin en meşhur manzumelerinden biri olan bu elfiyyenin literatürdeki değerinin gün yüzüne çıkarılması ve akademik camiaya yeniden tanıtılması hedeflenmektedir.