HATÎB EŞ-ŞİRBÎNÎ'NİN ES-SİRÂCÜ'L-MÜNÎR ADLI TEFSİRİNDE KUR'ÂN'I YORUMLAMA YÖNTEMİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜKRİME DİLEKÇİ ZENGİN

Danışman: Celil Kiraz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Şemsuddîn Muhammed b. Muhammed Şirbînî el-Kahirî eş-Şâfiî el-Hatîb el-İmam el-Allame, hicrî X. Asır Mısır'lı müfessirlerimizdendir. Şirbînî'nin doğum tarihi ve ailesi hakkında bilgi bulunmamakla birlikte vefâtı 977/1570 olarak bilinmektedir. Tefsir, Fıkıh, Kelâm, Arap dili ve Edebiyatı gibi alanlarda pek çok eser kaleme alan müfessir, es-Sirâcü'l-Münîr adlı tefsirini 961/1554 senesinde dostlarından birinin gördüğü rüya üzerine kaleme almıştır. Şirbînî, tefsirinde rivâyet ağırlıklı bir yöntem izlemekte ve dirâyet yönünü de genel olarak rivâyete yaslayarak ortaya koymaktadır. Muhtelif alanlarda yazdığı eserlerle ilim hayatını zenginleştirmiş olan müfessirimiz mukaddimesinde de belirttiği gibi tefsirini ayrıntılara girmeden mütevâtir kıraatlere, sahih ve hasen hadislere yer vererek orta boy bir hacimde bir eser kaleme almıştır. Tez çalışmamızda Şirbînî'nin es-Sirâcü'l-Münîr'i yöntem açısından değerlendirilmektedir. Öncelikle müfessir ve eseri üzerinde sağlıklı değerlendirmelere ulaşmak için birinci bölümde hayatı, hocaları, talebeleri ve eserleri hakkında tabakat eserlerini esas alarak muhtelif kaynaklardan istifade ettik. Dönemini ise siyasî, sosyal, ekonomik, kültürel ve dinî yönleriyle araştırarak geniş bir yelpaze ile tanımayı hedefledik. İkinci bölümde, tefsirin rivâyet ve dirâyet; üçüncü bölümde de Kur'ân ilimleri yönü ile eserin yöntemini belirlemeye çalıştık.