Arap dilinde iştikâk olgusu bağlamında Ebû İshâk ez-Zeccâc ve Tefsîru esmâillâhi'l-hüsnâ adlı eseri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜMEYYE TAŞ

Danışman: Hüseyin Günday

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hicrî üçüncü yüzyılın sonu ve dördüncü yüzyılın başlarında yaşayıp Klasik Arap edebiyatının öncü dil âlimlerinden olan Ebû İshâk ez-Zeccâc (ö. 311/923) Abbâsî dönemine şahitlik eden lügat ve gramer âlimlerinden olup dönemin mümtaz şahsiyetlerinden biridir. O, gramer ve lügat bilgisine oldukça önem vermekte, bu iki ilmin gerekliliğini vurgulamaktadır. Zira bir kelimeyi doğru anlamamak olası birçok yanlışı beraberinde getirmektedir. Zeccâc, sağlam bir kavrayışın esas anahtarının mana bilgisi olduğunu belirtmektedir. Allah'ın 99 isminin kelime türetme yöntemlerinden biri olan iştikâk kısımlarından iştikâk-ı sağîr ile nakledildiği Tefsîru esmâillâhi'l-hüsnâ adlı eser, "el-esmâü'l-hüsnâ" konusunda ele alınan ilk müstakil eser niteliğindedir. Araştırmamız Zeccâc ve Arap dilinde iştikâk olgusu çerçevesinde söz konusu eserin incelenmesini hedeflemektedir. Bu bağlamda ilk olarak iştikâk olgusuna yer verilecek, daha sonra Zeccâc'ın biyografisine değinilecektir. Son olarak eserin muhtevası ve ana konuları ele alınarak eser detaylı bir şekilde irdelenecektir.