Kalp atım hızı değişkenliği biyo-geri bildirim uygulamasının baskı altında lazer-tabanca atış performansına etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FURKAN GÜMÜŞ
Danışman: Recep Görgülü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rekabet olgusu, varoluştan bu yana hayatımızın hep bir parçası olmuştur. Üstün performans sergilemek isterken, farkında olmadan kendimizi baskı ve stres içerisinde buluruz. Temel olarak, baskı altında olmak, duruma özgü heyecan, endişe ve kaygı duyma hali olarak betimlenebilir. Bu yönüyle ilgili durumun birey için önem düzeyi, süreç içerisinde bireyin performansa yönelik kaygı durumunu değiştirebilir. Oluşan bu baskı sonucunda fiziksel ve bilişsel olarak bazı süreçlerden geçeriz. Performansı ideal bir şekilde sergileyebilmek için beden ve zihin arasındaki uyumu da sağlamamız gerekir. Kaygı ve performans arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışan kuram ve yaklaşımların arasından bu ilişkiyi detaylı bir biçimde inceleyen özellikle performansın kırılma anına ve yapılan kritik hatalara dikkat çeken Wegner'in "Zihinsel Kontrolün İronik Süreçleri Kuramı" dır (Wegner, 1994). Sporcunun yapmaması gereken bir eylemden kaçınırken istemeden de olsa o eylemi yapma (ironik hata) durumuna yol açabilir (Binsch ve ark., 2009). Diğer bir ifadeyle, sporcu baskı altındayken kusursuz zihinsel kontrol sağlayamadığında yapmaktan en çok kaçındığı davranışı gerçekleştirme eğilimine girebilmektedir. Yani beden-zihin arasındaki uyum performans özelinde olumsuz etkilenmiş olur. Modern Pentatlonun sporunun doğası gereği, sporcuların anlık duygu durumlarının (örn; dikkat, odaklanma ve konsantrasyonun ön planda olduğu) performanslarına önemli etkilerde bulunduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın temel hedefi olan 4 seanslık KAHD-BGB uygulamasının, düşük ve yüksek kaygı durumlarında (psikolojik baskı) lazer atış performansına etkisinin araştırılması olmuştur. Çalışmamızın örneklemini 18-30 yaş aralığındaki 30 (15 erkek+15 kadın) Uludağ Üniversitesi'nde öğrenim gören lisans ve yüksek lisans öğrencisi oluşturmuştur. Deney ve kontrol grubunda oluşan çalışmada veriler, spor bilimleri laboratuvarında toplanmıştır. Katılımcıların demografik bilgileri kişisel bilgi formu ile toplanmış olunup, Zihinsel Hazırlık Formu (MRF-3; Krane, 1994) kullanılarak bilişsel ve somatik kaygı ile özgüven durumları ölçülmüştür. Sonuç olarak; Deney grubunda ön testte düşük ve yüksek kaygı koşulunda, bilişsel kaygı durumunda istatistiksel olarak anlamlılık bulunurken (p=016), kontrol grubunda anlamlılık bulunmamıştır. Son test aşamasında deney grubunda somatik kaygı durumunda anlamlılık (p=.012) kaydedilirken, kontrol grubunda bilişsel kaygı düzeyinde anlamlılık kaydedilmiştir (p=.032). Deney grubunda ön-test aşamasında düşük ve yüksek kaygı durumlarında ironik hata verilerinde anlamlılık bulunurken (p=.008) kontrol grubunda anlamlılık bulunmamıştır. Son-test aşamasında sadece deney grubunda ironik hata verilerinde anlamlılık (p=.036) kaydedilmiştir. Yapılan bu çalışma modern pentatlon branşında atış performansında yapılan pilot çalışma özelliğini taşımaktadır. Bu konuda yapılacak daha kapsamlı çalışmaların baskı altında performans olgusuna katkı sağlaması öngörülmektedir.