Afganistan'da modernleşme ve entelektüel haraketler

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAID ABDUL SAMAD MOSHTAQ

Danışman: İbrahim Keskin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde Afganistan'ın modernleşmesi ve entelektüel haraketlerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Öncellikle modernite, modernleşme ve entelektüel kavramların anlamı ve tarihsel gelişimi genel olarak ele alınarak bu kavramlara yöneltilen eleştirileri tartışılmıştır. Daha sonra Afganistan'ın modernleştirilmesi yönünde yapılan girişimler ve bu sürece yönelik entelektüellerin yaklaşımları üzerinde odaklanılmıştır. Nihayetinde, Afganistan modernleşme süreci ve buna paralel olarak entelektüel haraketler, tezin literatür çerçevesinde incelenmiştir. Tez çalışmasında, Farsça, İngilizce ve Türkçe kaynaklarından nitel veri toplama tekniğinden yararlanılmış ve tarihsel karşılaştırmalı bir yaklaşımı ile elde edilen veriler üzerine tartışılmıştır. Tartışmalar sonucunda Afganiştan'ın modernleşmesi başarısız bir süreç olarak değerlendirilmiştır. Bu başarısızlıkların temelinde yatan en önemli faktörlerin, ülkedeki modernleşme şekili doğal ve yerel bir süreç olarak olmaması, modernleşme planlarının aceleci ve tepeden inmeci bir yaklaşım ile uygulanması, modernleşme planların dengesizliği, gelenege karşı modernleştirme girişimlerinin özü ve modernleşme sürecine yönelik entelektüellerin oryantalist bakışı ve batıcılık yaklaşımlarının olması tespit edilmiştir.