Bir mizah kaynağı olarak Ebû Hayyân et-Tevhîdî'nin Besâirü'l-Hükemâ ve Zehâirü'l-Kudemâ (el-Besâir ve'z-Zehâir) adlı eseri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUNCAY TAN

Danışman: ŞENER ŞAHİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Klasik Arap edebiyatının özel bir bölümünü oluşturan mizah alanına dair oldukça erken bir dönemden itibaren eserler verilmeye başlanmış, mütevazı derlemelerin yanı sıra devasa külliyatlar da meydana getirilmiştir. Bunların bir bölümü mizahî figür ve temaları müstakil olarak ele alırken, diğer bir bölümü ise ilgili malzemeyi farklı bilgi pasajları arasında serpiştirmeyi tercih etmiştir. İnceleme konusu olarak seçilen Ebû Hayyân et-Tevhîdî'nin (ö. 414/1023) el-Besâir ve'z-zehâir adlı eseri de muhtevasında din, ahbâr, hâtırât, edebiyat, filoloji ve mizah gibi birbirinden farklı kategorilerde zengin bir materyal barındıran ansiklopedik mahiyette bir derlemedir. Çalışmamızda, Arap mizah tarihinin teşekkülünü hazırlayan eserlerin oluşturduğu gelenekten ilham alan; dil, üslûp ve muhteva zenginliği ile müteakip çağlar için önemli bir kaynak haline gelmiş bulunan el-Besâir ve'z-zehâir, mizahî figür ve tema çeşitliliği yönüyle incelenmiş, anekdot örnekleri eşliğinde tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.