Bursa siyahı incirinde farklı ilek genotipleri ve ilekleme uygulamalarının meyve kalitesi üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Bahçe Bitkileri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLAN AHI KOŞAR
Danışman: Ümran Ertürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, farklı ilek genotiplerinin ve ilekleme sıklığının 'Bursa Siyahı' incir çeşidinin meyve özellikleri üzerine etkileri ile ilek meyvelerinin arı ve polen kalite kaybı yaşamadan muhafaza edilebilecekleri sıcaklık ve süreyi tespit etmek amacıyla Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'ne ait Araştırma ve Uygulama Bahçesindeki erkek ve dişi incir bahçelerinde 2020-2022 yılları arasında yürütülmüştür. Araştırmada ilek olarak '16 08 05', '16 08 09', '16 08 10', '16 09 10', '16 ZF 08' ve 'Karabulut' genotipleri kullanılmıştır. İlek meyvelerinin muhafaza edilebileceği süreyi tespit etmek için 'Karabulut' genotipi kullanılmış, meyveler 0°C, 4°C ve 8°C'de 4, 8, 12 ve 16 gün muhafaza edilmiş ve ilek meyvelerinin ağırlık kaybı, arı sayısı ve polen canlılığı belirlenmiştir. Araştırma sonunda elde edilen bulgulara göre depolama sıcaklığı ve süresi ilek meyvelerinin arı sayısını, polen canlılığını ve çimlenme gücünü etkilemiştir. Uygun fenolojik dönemde toplanan ilek meyvelerinin 4°C ve 8°C'de 16 gün depolanıp ileklemede kullanılması durumunda ilekleme performansını olumsuz düzeyde etkileyecek arı veya polen canlılık kaybı görülmemiştir. 'Bursa Siyahı' çeşidinin meyve tutumu ve meyve özellikleri üzerine genotiplerin ve ilekleme sıklığının etkilerinin farklı olduğu görülmüştür. '16 08 09' ve '16 09 10' genotipleri ile ilekleme yapılması durumunda daha yüksek meyve tutum değerleri elde edilmiş ve meyveler daha kaliteli bulunmuştur. 'Bursa Siyahı' çeşidine tozlayıcı olarak '16 08 10' ve '16 ZF 08' genotiplerinin kullanılması durumunda çeşidin geç olgunlaşan meyve oranı daha yüksek bulunmuştur. İlekleme sıklığının 'Bursa Siyahı' çeşidinin meyve tutumu ve meyve kalitesi üzerine etkisi incelendiğinde 4 gün ara ile 5 kez yapılan ileklemenin daha olumlu sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Genotiplerin ve ilekleme sıklığının farklılıklarını ortaya koymak için incelenen parametrelerden elde edilen verilere göre, '16 08 09' ve '16 09 10' genotiplerinin öne çıktığı, 4°C veya 8°C 'de depolanan ilek meyvelerinin 4 günde 1, 5 kez ileklemede kullanılması durumunda daha olumlu sonuçlar elde edildiği tespit edilmiştir.