EPHEDRA DISTACHYA / DENİZÜZÜMÜ BİTKİSİYLE OLASI BİR ZEHİRLENMENİN MOLEKÜLER YÖNTEMLERLE BELİRLENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, BİYOLOJİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ECE TUNA

Danışman: Özer Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ephedra distachya, tıbbi ve toksikolojik açıdan önemli bir bitki olarak uzun süredir araştırılmaktadır. İçerdiği efedrin maddesi, astım tedavisinde kullanılmış ve farmakolojik çalışmalara önemli katkılar sunmuştur. Ancak bu maddenin psikotropik ve toksik etkileri, özellikle psikotik vakalarla ilişkilendirilerek incelenmiştir. Morfolojik özellikleri ve taksonomik sınırları açısından tartışmalı bir konumda bulunan bu tür, moleküler tekniklerle daha detaylı anlaşılmaktadır. ITS bölgesi analizleri, türler arası ilişkilerin belirlenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Adli bilimlerde, E. distachya'nın doğru tanımlanması ve zehirlenme vakalarının çözümü, moleküler analizlerle mümkün hale gelmiştir. Bu çalışma, bitkinin farmakolojik, toksikolojik ve taksonomik özelliklerini inceleyerek, adli süreçlerdeki önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, efedrin ve benzeri maddelerin üretimi, taşınması ve satışı uluslararası sözleşmeler ve ulusal yasalarla sıkı bir şekilde kontrol altına alınmıştır. Bu maddelerin yasa dışı uyuşturucu üretiminde kullanılması, ele geçirilme oranlarında artışa neden olmuştur. Bitkinin endüstriyel kullanımı, farmasötik ve kimyasal sektörlerle sınırlı olmayıp, geleneksel tıpta ve bitkisel takviye ürünlerinde de yer almaktadır. Ancak, bu tür ürünlerin sağlık üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle, birçok ülkede yasal düzenlemelere tabi tutulmuştur.