Nohut hat ve çeşitlerinde ekim zamanının verime etkisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1995

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Feride Kanak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma nohut hat ve çeşitlerinde ekim zamanının verim ve verim komponentlerine etkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Denemede 8 nohut hattı ve Canıtez 87 çeşidi kullanılmıştır. 1993-1994 yetiştirme döneminde, Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin Görükle Kampüsündeki " Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi" üzerinde kurulan deneme, 3 tekrarlamak olarak tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme deseninde yapılmıştır. Denemede kullanılan nohutların bitki boyu; kışlık ekimde 83.4-66 cm arasında değişirken, en uzun boy 127 no’lu hatta elde edilmiştir. Yazlık ekimde ise bitki boyu 64.5-51.2 cm arasında değişirken, en uzun boy Canıtez 87 çeşidinde saptanmıştır. İlk baklanın yerden yüksekliği; kışlık ekimde 55.2-40.1 cm arasında olmuş, en uzun mesafe ise 127 no’lu hatta gözlenmiştir.Yazlık ekimde ise 41-28.4 cm arasında değiştiği ve en uzun mesafenin yine 127 no’lu hatta görüldüğü saptanmıştır. Bitkide bakla sayısı; kışlık ekimde 23.4-10.2 arasında, yazlık ekimde 21.7-9.6 arasında değişmektedir. En yüksek balda sayısına sahip hat; kışlık ekimde de yazlık ekimde de 135 no’lu hat olmuştur. Balda boyu; kışlık ekim ortalaması 2.6 cm, yazlık ekim ortalaması ise 2.4 cm olarak tespit elde edilmiştir. En uzun bakla boyu kışlık ekimde 3cm ile 127 no’lu hatta, yazlık ekimde ise 2.7 cm ile 211 nolu hatta elde edilmiştir. Bakla eni açısından ise belirgin bir fark elde edilmemiştir. Kışlık ekimde bakla eni ortalaması 1.29 cm, yazlık ekimde 1.28 cm olarak bulunmuştur. Nohutların baklada tane sayısı ortalamaları, kışlık ekimde 1.08, yazlık ekimde 1.1 olarak tespit edilmiştir. En yüksek değer ise hem kışlıkta hem yazlıkta Canıtez 87 çeşidinden elde edilmiştir. Nohutların ortalama ana dal sayılan; kışlık ekimde 3.04, yazlık ekimde 2.9 olarak gözlenmiştir. Bu komponent açısından en yüksek değer, kışlık ekimde 114 ve 157 no’lu hatlardan, yazlık ekimde ise 127 nolu hattan elde edilmiştir. Nohutların bitkide tane sayısı ortalamaları, kışlık ekimde 18.7, yazlık ekimde 17.5 olarak gözlenmiştir. Bitkide tane sayısı açısından en yüksek değer; kışlık eltimde de (24.2) yazlık ekimde de (22.7) 135 nolu hatta görülmüştür. Bitki verimi açısından en yüksek değer kışlık ekimde 157 nolu (10.2 gr) hatta, yazlık ekimde ise 135 nolu (11.1 gr) hatta gözlenmiştir. Nohutların ortalama tane verimleri kışlık ekimde 181.8 kg/da, yazlık eltimde ise 179.4 kgda olarak saptanmıştır. Kışlık ekimde en yüksek değer 114 nolu (256 kg/da) hatta, yazlık ekimde ise 135 nolu (246.2 kg/da) hatta görülmüştür. 1000 tane ağırlığı; kışlık ekimde 440-376.7 gr arasında, yazlık ekimde 440-310 gr arasında değişmektedir. En yüksek değeri kışlık ekimde Canıtez 87 çeşidinde, yazlık ekimde 135 notu hatta gözlenmiştir. Ana dal savısy bitkide bakla sayısı, bitkide tane sayısı, ve tane verimi kriterlerinin birbirleriyle olumlu ve önemli bir ilişki içerisinde olduldan görülmüştür. Yine, bitki boyu, ilk baklanın yerden yüksekliği, bitkide tane sayısı kriterleri arasında da olumlu ve önemli bir ilişki tespit edilmiştir. Tane verimi ile bakla boyu ve bakla eni arasında ise olumsuz ve önemsiz bir ilişki saptanmıştır. Ekim zamanlarını karşılaştırdığımızda bitkiler üzerinde yapılan gözlem ve ölçümler neticesinde, kışlık ekimin yazlık ekime oranla daha verimli olduğu görülmektedir. Ancak, iri taneli kabuli tipi nohutlarda antraknoz hastalığına dayanıldı hat bulunmadığı için, kışlık ekim bu hastalığa yakalanma riskini arttırmaktadır.