İbnü'l-Arabî'de haller ve makamlar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA CANBAZ

Danışman: ABDURREZZAK TEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez İbnü'l-Arabî'nin tasavvuf anlayışındaki hal ve makam yaklaşımını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma tasavvufun temel meselesi sayılan hal ve makamların İbnü'l-Arabî düşüncesindeki anlam ve yerini göstermesi bakımından önemlidir. Tez, giriş ve üç ana bölümden ulaşmaktadır. İlk bölümde İbnü'l-Arabî'nin hal ve makam tasavvurunu etkileyen kavramsal ve tarihsel arka plan, ikinci bölümde hallere dair belirli kavramlar, üçüncü bölümde makamlarla ilgili belirli terimler ele alınmıştır. İkinci ve üçüncü bölümde ele alınan kavramlar tasavvufî literatürde ön plana çıkan otuz sekiz kavramla sınırlandırılmıştır. İlk sufîler ile İbnü'l-Arabî'nin yaklaşımını birlikte ele almaya çalıştığımız tezimizde mukayeseli ve nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Tez çalışması neticesinde ilk sûfîlerin genel itibariyle ahlâk çerçevesinde değerlendirdiği hal ve makamları, İbnü'l-Arabî'nin varlığın birliği bağlamında ele alarak bu minvalde terimlere ontolojik ve epistemolojik bir boyut kazandırdığı sonucuna varılmıştır.