Artan dozlarda uygulanan demirin su kültüründe yetiştirilen fasulye bitkisinin gelişimi ve kimi besin elementi içeriğine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞEGÜL HOŞGÖREN

Danışman: Hakan Çelik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, sera şartlarında hidroponik sisteme artan demir (40-80-120-160-200 µM) dozları uygulanmıştır. Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) bitkisinin gelişimi ve kimi besin elementi içeriğine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre artan dozlarda Fe uygulaması; fasulye bitkisi yapraklarının kuru madde, Fe ve Zn konsantrasyonlarında artış sağlayarak olumlu yönde etki ederken, N, P, K, Na, Ca, Mg, Cu, Mn ve B konsantrasyonlarında azalma göstermiş ve olumsuz yönde etki ettiği belirlenmiştir. Artan dozlarda Fe uygulamasının fasulye bitkisi köklerinin başta Fe olmak üzere P, K, Na, Mg ve Mn konsantrasyonlarında artış göstererek olumlu etkide bulunduğu ancak kökün N, Ca, Cu, Zn ve B konsantrasyonunda azalma göstererek olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. En yüksek ortalama kuru madde miktarı (62,67 g) Fe5 dozundan, en düşük ortalama kuru madde miktarı (36,27 g) ise Fe1 dozundan sağlanmıştır. Demir ve kimi makro ve mikro elementler arasındaki antagonistik ilişkinin köklerde Fe birikimine neden olduğu tespit edilmiştir. Yapılan çalışma sonucuna göre en yüksek Fe5 (200 µM) dozuna kadar bitki gelişimi ve kuru madde miktarında artış söz konusu olmasına rağmen diğer besin elementlerinin alımında azalma görülmesi nedeniyle demir uygulamasında bir limit doz bulunması gerekmektedir. Demir alımında artış Fe4 (160 µM) dozuna kadar sağlanmış olsa da diğer besin elementleri arasındaki etkileşim düşünüldüğünde Fe3 (120 µM) dozunun fasulye bitkisi için ideal demir dozu olabileceği sonucuna varılmıştır.