Çocuk ve mimarlık çalışmaları bağlamında okul öncesi eğitim için yapılı çevre programı önerisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE BURCU ZÜLFİKAR
Danışman: Belkıs Ece Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocuk ve mimarlık çalışmalarını temel alan yapılı çevre eğitimine yönelik programlar, çocukların gelişimine çok yönlü katkılar sağlamakta; yaşadıkları kentsel çevreye duyarlılık göstermelerini, sorumluluk duymalarını ve farkındalık geliştirmelerini desteklemektedir. Kentsel nüfusun artışıyla birlikte, geleceğin kentlerinin şekillenmesinde rol alacak çocuklara erken yaşlardan itibaren bu kazanımların sağlanabilmesine verilen önem artmaktadır. Gelişimin temellerinin atıldığı ve edinilen kazanımların yaşam boyu etkili olduğu okul öncesi dönemdeki çocuklara yönelik yapılı çevre programlarına yer verilmesinin gerekliliği vurgulanmaktadır. Yapılı çevre eğitimi uluslararası düzeyde çeşitli girişimlerle, çocuk ve mimarlık çalışmalarıyla ve yapılı çevre programlarıyla gelişmektedir. Türkiye'de de çocuk ve mimarlık ilişkisini temel alan yapılı çevre programlarının kısa süreli proje ve atölye çalışmalarıyla desteklendiği; bu kapsamda program önerilerinin geliştirildiği görülmekte; okul öncesi eğitim sürecine yönelik bir program önerisine rastlanmamaktadır. Bu bağlamda tezde, çocuk ve mimarlık çalışmaları bağlamında okul öncesi eğitim için yapılı çevre programı önerisinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Program, Türkiye'de okul öncesi eğitimin en yaygın verildiği 5 yaş grubuna yönelik hazırlanmıştır. Okul öncesi eğitim sürecinde uygulanabilmesi öngörülen program MEB 2024 Okul Öncesi Eğitim Programı ile ilişkili olarak geliştirilmiştir. Programda ev, evin yakın çevresi, anaokulu, kent temalarında, çizim, kolaj, maket, gezi gibi çeşitli teknikler içeren 14 atölye çalışmasına yer verilmiştir. Program önerisi 2024-2025 eğitim yılında tezin alan çalışması olarak Bursa Uludağ Üniversitesi Anaokulu'nda bir sınıfta uygulanmıştır. Tezde, program önerisi gözlemsel değerlendirmeler ve atölye çıktıları; çocukların, anaokulu öğretmeninin ve velilerin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bu bağlamda önerilen yapılı çevre programının 5 yaş çocuklarına, yapılı çevre farkındalığı, 21. yüzyıl becerileri ve gelişimsel açıdan katkılar sağladığı; okul öncesi eğitim sürecinde yer verilebilir ve geliştirilebilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.