KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MÜŞÂ'ARE GELENEĞİ: RODOSÇUKLU KÖMÜRKAYAZÂDE FENNÎ DİVANI VE HAYRABOLULU HASÎB DİVANI ÖRNEĞİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KADRİYE HOCAOĞLU ALAGÖZ

Danışman: Özlem Ercan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Klasik Türk edebiyatında müşâ'are türüne ait ele geçen metinlerin ve dolayısıyla çalışmaların azlığı, bu türde yazılmış manzumelerin nazire, müşterek şiir, münazara vb. türlerle karıştırılmasına sebep olmuş ve müşâ'arenin nitelikleri konusunda birliğe varılamamıştır. Çalışma giriş, dört bölüm, sonuç ve ek bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Klasik Türk edebiyatında hamilik geleneği, şair ve patron ilişkisi, şairlerin içinde bulunduğu edebî çevre ve bu bağlamda şiirlerin -yahut çalışmanın kapsamı gereği müşâ'arenin- söylendiği ortamlar üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde öncelikle "Müşâ'are Nedir?" başlığı altında sözlükler ve tezkirelerde müşâ'arenin tanımına ve örneklerine yer verilmiştir. Klasik Türk edebiyatındaki örnekler incelenmeden önce "Arap Edebiyatında Müşâ'are" ve "Fars Edebiyatında Müşâ'are" başlıkları oluşturulmuştur. İkinci bölümde "Müşâ'are Benzeri Nazım Türleri" başlığı altında özellikle müşâ'are ile kavram olarak karıştırılan türler hakkında bilgi verilerek bu türler arasındaki benzerlik ve farklılıklara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde müşâ'arede bulunan iki şairin, Rodosçuklu Kömürkayazâde Fennî ve Hayrabolulu Hasîb Efendi, hayatları hakkında bilgiler verilmiş, edebî kişilikleri üzerinde durulmuş ve söz konusu şairlerin müşâ'areleri karşılaştırılmıştır. Dördüncü bölüm, FennîDivanı ve Hasîb Divanı'nın transkripsiyonlu metnini içermektedir. Çalışmanın sonunda yer alan ek bölümde divanların TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü) üzerinden yapılan veri girişinin çıktıları yer almaktadır.