İntihar Davranışı ile Başvuran Ergenlerin Sosyal Kognisyon ve Nörobilişsel Özelliklerinin İntihar Davranışı Göstermeyen Depresyon Tanılı Ergenler ve Sağlıklı Kontrollerle Karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ECE YAVUZ
Danışman: Şafak Eray Çamlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamızda, çocuk psikiyatri polikliniği ve çocuk acil servise başvuran intihar davranışı gösteren ve göstermeyen depresyon tanılı ergenlerde, intihar davranışını yordayan faktörlerin farklı veri toplama araçları ile değerlendirilmesi, ayrıca gruplara Pensilvanya Üniversitesi Bilgisayarlı Nörobilişsel Test Bataryası (Penn CNB) uygulanarak sosyal kognisyon ve nörobilişsel özelliklerinin birbirleriyle ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve böylece sosyal kognisyon ve nörobilişsel işlevlerin bir intihar davranışı modeli tahmini geliştirerek gelecekteki intihar girişimlerini öngörüp öngörmediğinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmamıza Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Çocuk Acil Servis'i ve Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran 3 grup dahil edilmiştir. Vaka grupları olarak; Major Depresif Bozukluk (MDB) tanısı alan ve son 3 ay içinde intihar girişiminde bulunan veya son 1 aydır plan ve niyet içeren intihar düşüncesi olan ergenler (grup 1); Major Depresyon tanısı alan ve intihar davranışı göstermeyen ve son 1 aydır plan ve niyet içeren intihar düşüncesi olmayan ergenler (grup 2) dahil edilmiştir. Hastalara MDB tanısı; hasta ve aile ile yapılan görüşmelerde psikiyatrik muayene ve Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli DSM-V (ÇDŞG-ŞY-DSM-5-T) yarı yapılandırılmış görüşmesi ve Çocuk Depresyon Derecelendirme Ölçeği-Revize (ÇDDÖ-R) yarı yapılandırılmış görüşme formu ile değerlendirilerek konulmuştur. Hastaların intihar düşüncesi, düşüncelerin yoğunluğu ve intihar girişimi Columbia İntihar Şiddetini Derecelendirme Ölçeği (C-İŞDÖ) yarı yapılandırılmış görüşme formu ve intihar düşünceleri ve olasılığı ise İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Katılımcılara ayrıca dürtüselliği değerlendirmek amacıyla UPPS-P Dürtüsel Davranış Ölçeği Kısa Versiyonu (S-UPPS-P), anksiyete ve depresyon belirtilerini değerlendirmek için Çocuklar için Anksiyete ve Depresyon ölçeği (ÇADÖ-Y), katılımcının hayatındaki en etkili kişinin algılanan duygu dışavurumunu değerlendirmek için Ergenlerde Kısaltılmış Duygu Dışavurum Ölçeği (KDDD) ve öfke patlamalarının ve sinirli ruh halinin sıklığını, süresini ve şiddetini değerlendirmek için Klinisyen Tarafından Derecelendirilmiş Öfke ve İrritabilite Ölçeği (CL-ARI) yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Katılımcıların nörobilişsel işlevleri Pensilvanya Üniversitesi Bilgisayarlı Nörobilişsel Test Bataryası (Penn CNB) ile değerlendirilmiş olup, sosyal kognisyon düzeylerini değerlendirmek amacıyla katılımcılara Otizm Spektrum Tarama Ölçeği (OSTÖ) ve Pensilvanya Üniversitesi Bilgisayarlı Nörobilişsel Test Bataryası (Penn CNB) uygulanmıştır. Gruplar birbirleriyle ve çalışmaya dahil edilen son grup olan sağlıklı kontrollerle (grup 3) karşılaştırılmıştır. İntihar davranışı gösteren ve göstermeyen MDB tanılı ergenlerin nörobilişsel ve sosyal kognitif performanslarında kontrol grubundan anlamlı düzeyde düşüklük saptanırken iki depresyon grubundaki katılımcıların sosyal kognisyon ve nörobilişsel işlevlerinde anlamlı düzeyde farklılık olmadığı tespit edildi. İntihar davranışının yordayıcılarına bakıldığında ise yalnızca İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ) puanlarındaki artışın bu davranışı yordadığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Major Depresif Bozukluk, İntihar, Nörobiliş, Sosyal Kognisyon