Manevi zekâ ve tanrı tasavvurunun travma sonrası büyüme ve gelişme ile ilişkisi üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP KARLIK
Danışman: Mustafa Naci Kula
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı manevi zekâ ve Tanrı tasavvurlarının travma sonrası büyüme ile ilişkisini incelemektir. Bu çerçevede araştırma, teorik ve ampirik olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ele alınan konu başlıklarının kavramsal ve kuramsal alt yapısı incelenmiş; sonraki aşamada elde edilen tecrübî verilerin analizi yapılarak yorumlama yoluna gidilmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modeliyle nicel araştırma yöntemi olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın evreni 15-80 arası bireyleri kapsamaktadır. Araştırma verileri tesadüfi örneklem yoluyla seçilen katılımcılardan elde edilmiştir. Örneklem grubu % 55.2'si kadın (n=218); %44.8'i (n=177) erkek olmak üzere toplam 395 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla "Kişisel Bilgi Anketi", "Travma Sonrası Büyüme Envanteri" ve "Tanrı Tasavvuru Ölçeği" ile Manevi Zekâ Ölçeği"nden oluşan bir anket formu kullanılmıştır. Çevrimiçi değerlendirme araçları ile veriler toplanmış ve toplanan verilerin SPSS 28.0 programı kullanılarak analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, (a) sosyo-demografik değişkenler ile travma sonrası büyüme ve gelişme, (b) manevi zekâ ile travma sonrası büyüme ve gelişme ve (c) Tanrı tasavvuru ile travma sonrası büyüme ve gelişme arasında istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde ilişkiler olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede manevi zekânın alt boyutu olan kendini anlama ile travma sonrası büyüme ve gelişmenin alt boyutları olan yaşam felsefesinde değişim, benlik algısında değişim ve başkalarıyla ilişkilerde değişim arasında; merhamet alt boyutuyla benlik algısında değişim ve başkalarıyla ilişkilerde değişim arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. İnsani değerler ile yaşam felsefesinde değişim arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca manevi zekânın travma sonrası büyüme ve gelişmeyi yordayıcı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Tanrı tasavvurları alt boyutlarından sevgi yönelimli Tanrı tasavvuru ile yaşam felsefesinde değişim, benlik algısında değişim ve başkalarıyla ilişkilerde değişim ile dengeli Tanrı tasavvuru ile benlik algısında değişim arasında pozitif yönlü; İlgisiz Tanrı tasavvuru ile benlik algısında değişim arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Korku ve ceza yönelimli Tanrı tasavvuru ile travma sonrası büyüme ve gelişmenin alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ayrıca Tanrı tasavvurlarının travma sonrası büyüme ve gelişme üzerinde yordayıcı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.