Türkiye'nin yakın ve uzak gelecekteki kuraklık koşullarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET BERKANT YILDIZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Murat Kankal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kuraklık önemli tarımsal, ekonomik ve çevresel hasarlara neden olabilmektedir. Kuraklığın etkilerinin analiz edilmesi ve değişen iklim koşullarında geleceğe yönelik doğru kuraklık tahminlerinde bulunulması; tarım, içme suyu, sanayi ve ekosistem politikaları için büyük önem taşımaktadır. Türkiye'de yaşanabilecek olası aşırı kuraklık durumlarına uyum sağlanması gerekmektedir. Bu çalışmada Türkiye genelinde yakın (2021-2050) ve uzak gelecekteki (2071-2100) kuraklık durumunun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Coordinated Regional Climate Downscaling Experiment-European Domain (EURO-CORDEX) alanları üzerinden yürütülen iklim projeksiyonu veri setleri kullanılmıştır. İyimser (RCP4.5) ve kötümser (RCP8.5) senaryolar için 0,11ºx0,11º çözünürlükte 19 GCM – RCM model çiftinden Türkiye'ye ilişkin geçmiş ve gelecekteki iklim projeksiyonları elde edilmiştir. ERA5-Land ile EURO-CORDEX geçmiş senaryo verileri arasında doğruluk değerlendirmeleri yapılarak en iyi sonuç veren 4 model kullanılarak çoklu model ortalaması uygulanmıştır. Daha sonra bu modelin yanlılık düzeltilmesi Kuantil Delta Haritalama yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Geçmiş ve gelecek kuraklık değerleri 3, 6 ve 12 ay ölçeğinde Standart Yağış İndeksi kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen kuraklık indeksi değerinin eğilimleri Mann-Kendall test, Sen'in Eğim ve Yenilikçi Eğilim Analizi (YEA) yöntemleri ile incelenmiştir. Her iki senaryo sonucuna göre, geçmişte ayların %5-10 arasındaki değerlerinde şiddetli kuraklık görülürken, bu oran yakın ve uzak gelecekte %10-15 aralığına çıkmaktadır. Aşırı şiddetli kuraklık olayları ise gelecekte neredeyse tüm ülke genelinde artış göstermiştir. Bazı bölgelerde geçmişte %0-5 aralığında görülen aşırı şiddetli kuraklık olayının gelecek dönemlerde her iki senaryo içinde %45-50 aralığına kadar çıkması öngörülmektedir. Eğilim analizi sonuçlarına göre geçmiş dönemde kuraklık olayları Doğu Karadeniz ve Ege bölgeleri hariç neredeyse tüm bölgelerde artış göstermiştir. Gelecek dönemlerde kuraklık olaylarındaki artışlar neredeyse ülke geneline yayılmıştır. YEA yöntemine göre her bir dönem için ülkenin büyük bir bölümünde kurak dönemlerdeki SPI değerlerinin 0 ila 2 aralığında artış eğilimi görülmüştür. Nemli dönemlerdeki SPI değerlerinde ise 0 ila 1,5 bandında bir azalma eğilimi tespit edilmiştir.