Transaksiyonel Analize Dayalı Çatışma Çözme ve Arabuluculuk Psikoeğitim Programının Ergenlerin ve Ebeveynlerinin Çatışma Çözme Stiline Etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, EĞİTİM FAKÜLTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Serap Yalçın

Danışman: Fatih Camadan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, Transaksiyonel Analize (TA) dayalı çatışma çözme ve arabuluculuk psikoeğitim programının ergenlerin ve ebeveynlerinin çatışma çözme stillerine etkisi incelenmiştir. Araştırma, karma yöntem ve yarı deneysel desen çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini deney grubunda 10 ergen ve 20 ebeveyn ile kontrol grubunda 17 ergen ve 34 ebeveyn oluşturmuştur. Deney grubuna transaksiyonel analiz temelli psikoeğitim programı uygulanırken, kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Araştırmada, nicel veri toplama aracı olarak ön test, son test ve izleme testi kapsamında Çatışma Çözme Stilleri Envanteri (ÇÇSE) uygulanmıştır. Nitel veriler ise program sonrasındaki görüşmelerde sorulan açık uçlu sorular aracılığıyla elde edilmiş ve bu verilere betimsel analiz yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, psikoeğitim programı sonrasında ebeveynlerin çatışma çözme stillerinin alt boyutlarından "çatışmaya girme" ve "iletişimi kesme" puanlarında anlamlı düzeyde azalma görülmüş; bu değişim izleme testinde de büyük ölçüde korunmuştur. "Sorun çözme" ve "uyma" alt boyutlarında ise belli bir artış olmuş ancak bu artış istatistiki olarak anlamlı bulunmamıştır. Ergenlerde ise hiçbir alt boyutta istatistiki olarak anlamlı bir değişim elde edilememiştir. Bununla birlikte ancak nitel veriler, ergenlerin farkındalık kazandıklarını ve çatışma anında daha bilinçli tepkiler verdiklerini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, transaksiyonel analiz temelli çatışma çözme ve arabuluculuk psikoeğitim programının ebeveynler üzerinde daha belirgin etkiler yarattığı, ergenlerin ise daha uzun süreli ya da yoğun müdahalelere ihtiyaç duyabileceği görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Transaksiyonel analiz, çatışma çözme, arabuluculuk, ergenler, ebeveynler, psikoeğitim.