Allojeneik Kemik İliği Nakli Yapılan Akut Lösemi Hastalarının Uzun Dönem Takibinde Geç Etkilerinin Retrospektif Olarak Değerlendirilmesi: 10 Yıllık Tek Merkez Deneyimi

MÜGE ŞAHİN

Allojeneik Kemik İliği Nakli Yapılan Akut Lösemi Hastalarının Uzun Dönem Takibinde Geç Etkilerinin Retrospektif Olarak Değerlendirilmesi: 10 Yıllık Tek Merkez Deneyimi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜGE ŞAHİN

Danışman: Vildan Özkocaman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Allojeneik hematopoietik kök hücre transplantasyonu (AHKHT) günümüzde akut lösemiler için en etkin konsolidasyon tedavisidir. Çalışmamız, akut lösemi nedenli AHKHT yapılan hastalarda geç etkilerin merkezimizdeki sıklığı, sistemlere etkisi ve risk faktörlerinin belirlenmesini amaçlamıştır. Merkezimizde Haziran 2011 – Mart 2021 tarihleri arasında akut lösemi nedeniyle AHKHT yapılan 146 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Takip süresi >100 gün olan 125 hastanın %41,6'sı kadın, %58,4'ü erkek, yaş ortalaması 41±12 yıl idi. Hastaların %64'ünde akut myeloid lösemi, %36'sında akut lenfoblastik lösemi tanısı ile HLA tam uyumlu kardeşten AHKHT yapıldı. Hazırlık rejimi olarak %98,4 myeloablatif, %1,6 non-myeloablatif rejim kullanıldı. Geç etki olarak hastaların %65,6'sında endokrin, %60,8'inde karaciğer-gastrointestinal (Gİ), %43,2'sinde solunum, %39,2'sinde cilt, %33,6'sında immün, %32,8'inde göz, %24,8'inde sinir, %24'ünde ürogenital, %16'sında kas-iskelet sistemiyle ilgili en az bir geç etki geliştiği izlendi. Hastaların %70,4'ünde en az bir kronik graft versus host hastalığı (GVHD) saptanmış olup en sık karaciğer (%77,3), göz (%45,5) ve cilt (%37,5) GVHD geliştiği görüldü. Kronik GVHD gelişimi ile göz (p<0,001), akciğer (p=0,001), karaciğer-Gİ (p=<0,001), kas-iskelet (p=0,004), cilt (p<0,001) ve immün sistem (p=0,024) ile ilgili geç etki gelişimi açısından istatistiksel anlamlı fark saptandı. Kronik GVHD gelişimi ile hastalık seyri açısından istatistiksel anlamlı fark (p<0,001) saptandı. Kronik GVHD gelişen hastalarda daha düşük nüks oranı gözlendi (%12,5 vs. %54,1). AHKHT sonrası sağ kalım oranlarının artması geç etkilerin izlemi ve yönetimi açısından önem taşımaktadır. Çalışmamızın tek merkez deneyimi olması kronik GVHD gelişen hastalarda hangi geç etkilerin daha yakın izlenmesi gerektiği konusunda literatüre katkı sağlamaktadır. Geç etkinin erken tanısı ile morbidite ve mortalitenin azaltılmasını hedeflemektedir. Anahtar kelimeler: Allojeneik kök hücre transplantasyonu, geç etkiler, kronik graft versus host hastalığı, akut lösemi.