AKCİĞER KANSERİ DOKULARINDAN 3 BOYUTLU ORGANOİD KÜLTÜRLERİNİN OLUŞTURULMASI VE KARAKTERİZASYONU
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, BİYOLOJİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAREN YILDIZ
Danışman: Ferda Arı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akciğer kanseri organoidleri, hastanın kanser dokusundan büyütülen, kanserin in vivo karmaşık davranışını taklit edebilen 3 boyutlu (3B) yapılardır. Tümör organoidleri ile gerçekleştirilen çalışmaların klinik öncesi araştırmalara uyarlanabilmesi için saf tümör organoidlerinin güvenilir bir şekilde kurulabilmesi önemlidir. Kültüre kazandırılan 3B tümör organoidlerinin orijinal tümör doku morfolojisi ile benzerliği mikroskopik inceleme ile tespit etmek mümkün değildir. Bu nedenle türetilen organoidlerin orijinal tümör dokusu ile benzerliğini belirlemek için ek karakterizasyon analizlerine ihtiyaç vardır. Bu amaca yönelik tez çalışmasında, Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseri (KHDAK) hastalarından toplanan primer kaynaklı 12 taze tümör dokusu patoloji sonuçlarına göre adenokarsinoma ve skuamöz hücreli karsinoma olarak iki grupta sınıflandırıldı. Tümör örnekleri mekanik ve enzimatik işlemlere tabii tutularak tek hücre haline getirildi. Tek hücre haline gelen tümör örnekleri geltrex'e gömülerek özel bir kokteyl kültür ortamının optimizasyonuyla ⁓300 µm çapında organoidler oluşana kadar büyütüldü. Organoid oluşum süreci 10 gün boyunca fotoğraflandı. İlk karakterizasyon basamağı olarak hücrelerinin özgün proliferasyon yetenekleri tespit edildi. Elde edilen 3B organoid yapılarının ilgili tümör dokularının histomorfolojik özelliklerini koruduğunu göstermek için H&E boyaması yapıldı. Organoidlerin adenokarsinom kökenini doğrulamak için ise TTF-1 antikoru ile imminofloresan boyamalar yapıldı. Sonuç olarak KHDAK hastalarından toplanan primer kaynaklı akciğer dokularından başarılı bir şekilde organoid yapıları oluşturuldu. Her hasta hücresinin kendini yenileme fonksiyonunun ve kapasitesinin farklılık göstererek kendine özgü proliferasyon periyoduna sahip olduğu belirlendi. H&E boyaması sonucunda organoid yapılarının orijinal ebeveyn dokuları ile benzer histomorfolojik karakteristiğe sahip olduğu tespit edildi. Organoid yapılarını güçlü bir şekilde pozitif TTF-1 boyaması göstermesi sonucunda organoidlerin adenokarsinoma kökeni doğrulandı. Yapılan çalışmaların sonucunda oluşturulan başarılı organoid yapılarının orijinal ebeveyn dokuları ile benzer karakteristiğe sahip olduğu ve akciğer kanseri tedavisi için gerçekleştirilecek birçok klinik öncesi araştırmada, hastaya özel ilaç denemelerinde kullanım potansiyeline sahip olduğunu sonucuna varılmıştır.