DENİZ TAŞIMACILIĞINDA MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİYLE TALEP ve TESLİM SÜRESİ TAHMİNİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: LARA J M NASER

Danışman: Seval Ene Yalçın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Değişken küresel ticaret dinamiklerinin yaşandığı bir çağda, deniz taşımacılığı uluslararası lojistiğin temel bir bileşenidir. Ancak deniz taşımacılığı, dalgalanan talep, operasyonel kısıtlar ve çevresel belirsizliklerden kaynaklanan kesintilere maruz kalmaktadır. Tez çalışmasının temel amacı, Türk denizcilik sektöründe operasyonel karar alma süreçlerini iyileştirmek üzere, konteyner iş hacmi talebi ve teslim süresi tahmininde yüksek doğruluk sağlayan, veri odaklı ve pratik uygulanabilir makine öğrenmesi (ML) modelleri geliştirmektir. Gerçek dünya verilerine dayalı olarak, çalışma, konteyner iş hacmi talebini ve teslim süresini etkileyen karmaşık, doğrusal olmayan etkileşimleri yakalamak için hibrit mimariler dahil olmak üzere bir dizi tahmin modeli geliştirmekte, eğitmekte ve değerlendirmektedir. Tez çalışmasında, denetimli öğrenme metodolojileri benimsenmiş ve çeşitli ML algoritmaları karşılaştırılmıştır. Temel etkileyici faktörleri belirlemek için gri ilişkisel analiz yöntemi kullanılmıştır. Önceki çalışmalardan farklı olarak, bu çalışmada, konteyner iş hacmi çıktısı ve sevkiyat teslim sürelerini eş zamanlı olarak tahmin etmek için entegre bir yaklaşım sunulmuştur. Bu iki odaklı yaklaşım, mevcut literatürde nadiren birlikte ele alınmıştır. Önerilen sistem, geleneksel istatistiksel yöntemlere kıyasla tahmin doğruluğunda önemli iyileştirmeler göstererek, nakliye operatörleri, liman otoriteleri ve tedarik zinciri paydaşları için eyleme dönüştürülebilir içgörüler sağlamaktadır. Sonuçlar, önerilen modellerin literatürdeki yaklaşımlara kıyasla daha yüksek tahmin doğruluğu sunduğunu ortaya koymuş, ayrıca, geliştirilen kullanıcı dostu arayüz sayesinde modellerin saha uygulamalarında etkin biçimde kullanılabileceği anlaşılmıştır. Bu tez, yalnızca denizcilik lojistiği tahminlemesinin akademik anlayışını ilerletmekle kalmayıp, aynı zamanda Türk ticaret altyapısının bölgesel karmaşıklıklarına uyarlanmış ölçeklenebilir araçlar da sunmaktadır.