Türkiye'deki çeviri konulu makaleler üzerine bibliyometrik ve tematik bir çözümleme (1985-2021)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE GELDİ

Danışman: Nurhayat Atan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 1985-2021 yılları arasında hakemli dergilerde yayınlanmış çeviri konulu makalelerin bibliyometrik ve tematik çözümlemesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmanın bütüncesini (derlemi) oluşturmak için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Akademik Arama veri tabanı (https://akademik.yok.gov.tr/AkademikArama/) kullanılmıştır. Öncelikle "çeviri" anahtar kelimesi YÖK Akademik arama arayüzünden taratılarak Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme, Sosyal Beşerî ve İdari Bilimler, İlahiyat ve Filoloji temel alanlarının alt bilim alanları (Çeviribilim, Dünya Dilleri ve Edebiyatları, İlahiyat, Türk Dili, Dilbilimi, Batı Dilleri ve Edebiyatları, Yabancı Dil Eğitimi, Eğitim Bilimleri, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ve Doğu Dilleri ve Edebiyatları) filtrelenerek 2423 makalelik bir bütünce (derlem) oluşturulmuş, ancak bu araştırma kapsamında bu makalelerden sadece 1577'si incelenmeye uygun bulunmuştur. Bu çalışma, "bibliyometrik" ve "tematik" çözümlemeler kapsamında nicel ve nitel araştırma desenlerinden faydalanılarak karma bir yaklaşımla ele alınmıştır. Verilerin toplanma ve çözümlenip yorumlanması aşamalarında "doküman analizi" ve "betimsel içerik analizi" gibi temel nitel araştırma tekniklerinden yararlanılmıştır. Bu incelemenin sonucunda çeviri konulu makalelerin çoğunun tek yazarlı olduğu, 2016 yılı itibariyle makale sayısında sürekli artış gözlendiği, en çok yayının 2021 yılında gerçekleştiği, uluslararası kapsamlı dergilerde yayınlanan çalışmaların sayıca fazla olduğu, makalelerin yayınlanmasında en sık tercih edilen dergiler arasında Hacettepe Üniversitesi Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, Turkish Studies ve RumeliDE Dil ve Araştırma dergilerinin yer aldığı, devlet üniversitelerinde görevli akademisyenlerin çeviri alanındaki bilimsel çalışmalara daha fazla katkı sağladığı ve en fazla yayının Hacettepe Üniversitesinde görevli akademisyenler tarafından bilime sunulduğu, en fazla yayının ise İngilizce Mütercim Tercümanlık Anabilim dalında görevli akademisyenler tarafından yapıldığı görülmektedir. Öte yandan, incelenen çalışmaların sekiz farklı dilde yayımlandığı, ancak çalışmaların çoğunun yayın dilinin Türkçe olduğu, en sık tekrar eden anahtar kelimenin çeviri olduğu ve çalışmalarda edebi metin türünün diğer metin türlerine oranla daha fazla tercih edildiği görülmüştür. Son olarak, makaleler temaları açısından on temel ulamda incelenmiş ve en fazla çalışmanın çeviri türleri ulamında bulunan yazılı çeviri türünde yer aldığı gözlemlenmiştir.