Fâtımî Devleti'nde kelbî idarecileri (H.296-443/m.909-1052)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI BÖL., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE KAVAS
Danışman: Adem Apak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fâtımî Devleti, Abbâsîler'e bağlı Ağlebîler'in hâkim olduğu İfrîkıye'de kuruluştur. Devletin kuruluşundan önce Şiî-İsmâilî mezhebin dâîleri bölge halkı ile ilişkiler geliştirerek yeni kurulacak yönetimin temellerini atmışlardır. Bu doğrultuda Emevîler döneminden itibaren İfrîkıye, Mağrib, Sicilya ve Endülüs'te önemli devlet görevlerinde bulunan ve bölge idaresinde tecrübe sahibi olan Kelbîler ile irtibat kurulmuştur. Fâtımîler ile ilişkileri devletin kuruluşundan önceye dayanan Kelbî Benî Ebi'l-Hüseyin ailesi ilerleyen dönemde Fâtımîler'in İfrîkıye, Mısır ve Sicilya politikasında etkin bir rol üstlenmiştir. İfrîkıye'de isyanların bastırılması, Mısır'da yeni idarenin tesisi ve Sicilya'da Bizans ile mücadelede belirleyici görevlerde bulunmuşlardır. Kelbîler'e Fâtımîler nezdinde asıl etkili konumu sağlayan da Sicilya'da Bizans ordularına karşı yürüttükleri savaşlar olmuştur. Bu sayede Akdeniz'deki otoritelerinin güçlenmesi sonucunda Fâtımîler, Sicilya'daki askerî faaliyetleri devletin meşruiyet kaynağı olarak görmüşlerdir. Bu çalışma Kelbî Benî Ebi'l-Hüseyin ailesinin Fâtımî idaresinde İfrîkıye, Mısır ve Sicilya bölgelerinde üstlendikleri rolü konu edinmektedir. Kelbî Benî Ebi'l-Hüseyin ailesinin Fâtımî Devleti idarî hayatında bulundukları görevleri İfrîkıye, Mısır ve Sicilya'daki merkezler üzerinden ele alan bu tezin amacı, Kelbîler'in Fâtımîler'in Mağrib'e yönelik politikalar izlenen ilk döneminde devletin siyasî hayata yön veren temel unsurlarından biri olduğunu ortaya koymaktır. Tezde Kelbîler'i Fâtımîler'e yaklaştıran nedenler, bölgedeki diğer kabileler arasında temayüz etmelerinin sebepleri ve Fâtımîler'in meşruiyetinin temellendirilmesinde üstlendikleri görevler değerlendirilmeye çalışılmıştır. Fâtımî Devleti'ndeki Mağribî unsurlarla etkileşim halinde olan ve bölge halkını yönetme tecrübesi bulunan Kelbîler, Fâtımîler'in Mağrib ve Mısır siyaseti yürüttüğü dönemde ön planda yer alarak Kahire'de vezirlik makamına kadar yükselirken, devletin hedefini tamamıyla doğu topraklarına yöneltmesiyle idarî hayattan uzaklaşmışlardır.