Dış ortam havası ve toprak örneklerindeki polihalkalı aromatik hidrokarbonların (PAH'lar) konsantrasyonlarının zamana bağlı değişimi ve hava-toprak arakesitindeki geçişlerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VİAM JOUBİ

Danışman: Yücel Taşdemir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, polihalkalı aromatik hidrokarbonların (PAH'lar) hava ve topraktaki konsantrasyonları ile hava/toprak arakesitindeki geçiş yön ve miktarları belirlenmiştir. Örnekler Görükle Beldesi'nde yarı kırsal karakterdeki bir zeytinlik araziden alınmıştır. Numuneler 06/08/2021 ve 02/02/2022 tarihleri arasında yaklaşık 12 günde bir kez olacak şekilde toplanmıştır. Toprak numuneleri yaklaşık 10 m2'lik bir alan içerisinde seçilen beş farklı noktadan toplanarak karıştırılmıştır. Toprak örnekleri, yüzey toprağının 0-5 cm derinlikteki kısımlarından alınmıştır. Dış ortam hava örnekleri pasif hava örnekleyiciler (PHÖ) ile toplanmıştır. Toplanan numunelerde 16 PAH (∑16PAH) türü belirlenmeye çalışılmıştır. Hava ve toprak örneklerinde tespit edilen ortalama PAH konsantrasyon değerleri sırayla 24,50 ±19,93 ng/m3 ve 85,13 ±55,81 ng/g KM (katı madde)'dir. PAH'ların havadaki ve topraktaki konsantrasyon seviyelerinin değişimi zamana bağlı olarak incelenmiştir. Çalışmada ayrıca PAH'ların hava-toprak arakesitindeki değişimleri de incelenmiştir ve akı değerleri hesaplanmıştır. Fugasite fraksiyonları (ff) ve net çökelme akı değerleri hesaplanarak PAH'ların hangi yönde hareket ettikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Gaz faz akı değerleri yaz, sonbahar ve kış mevsimleri için sırasıyla 355,88 ng/m2/gün, 1068,93 ng/m2/gün ve 673,26 ng/m2/gün olarak hesaplanmıştır. Akı değerleri PAH'ların topraktan havaya buharlaştığını göstermekte olup hesaplanan ff değerleri de 0,5'ten büyüktür. Çalışma kapsamında tespit edilen konsantrasyon değerleri kullanılarak PAH'ların olası kaynakları tespit edilmeye çalışılmıştır.