Yapay zeka sohbet robotu aracılığıyla yabancı dil olarak İngilizce öğrenen genç yetişkin öğrencilerin konuşma becerilerini geliştirme: Yarı deneysel bir araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, YABANCI DİLLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: EMRE CAN AYDEMİR

Danışman: AYŞEGÜL AMANDA JANE AUDREY YEŞİLBURSA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, yapay zekâ destekli bir sohbet botunun, İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen Türk genç yetişkinlerin konuşma becerilerini nasıl destekleyip geliştirebileceğini incelemiştir. Bu amaç doğrultusunda, açımlayıcı sıralı yarı deneysel desen kullanılarak nicel ve nitel veriler toplanmıştır. Nicel veri toplama süreci, ön test–son test uygulamaları ve kontrol grubunu içeren bir yarı deneysel desen çerçevesinde yürütülmüştür. Nitel veriler ise yansıtıcı günlükler, sohbet botuyla yapılan etkileşim kayıtları ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Katılımcılar, yaşları 15 ile 24 arasında değişen ve dil yeterlik düzeylerine göre eşit şekilde deney ve kontrol gruplarına ayrılan 20 Türk İngilizce öğrenicisinden oluşmuştur. Sekiz hafta boyunca deney grubundaki katılımcılar, ders dışı etkinlik kapsamında haftalık olarak yapay zekâ sohbet botuyla etkileşime girmiştir; buna karşın kontrol grubuna yalnızca geleneksel yöntemlerle eğitim verilmiş ve herhangi bir sohbet botu etkileşimi sunulmamıştır. Nicel bulgular, her iki grup içinde ön test ve son test karşılaştırmalarına göre konuşma becerilerinde anlamlı bir gelişme olduğunu göstermiştir. Ancak deney ve kontrol gruplarının son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Bu durum, çalışma süresi boyunca yapay zekâ destekli uygulamanın geleneksel öğretime kıyasla ölçülebilir bir avantaj sağlamadığını düşündürmektedir. Nitel bulgular ise, öğrencilerin üretken yapay zekâ sohbet botlarıyla ilgili teknik, pedagojik ve sosyal alanlarda çeşitli güçlü yönler, sınırlılıklar ve geliştirme önerileri deneyimlediklerini ortaya koymuştur. Ayrıca, dil yeterliği ve bilgi düzeyinde artışa dair öğrenci ifadelerine de bulgular arasında yer verilmiştir. Bu çalışmanın, elde ettiği sonuçlarla yapay zekâ temelli literatüre katkı sağlaması ve öğretmenler, sohbet botu geliştiricileri ile gelecek araştırmacılar için çeşitli çıkarımlar sunması amaçlanmaktadır.