SAĞLIK ALANINDA HASTALIKLARIN ERKEN TAHMİNİNDE YAPAY ZEKA TEKNİKLERİNİN KULLANILMASI

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YASEMİN ÖZDEMİR

Danışman: Nursel Öztürk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kalp hastalığı ve diyabet hastalığı gibi hastalıklar son yıllarda giderek yaygınlaşan önemli hastalık gruplarındandır. Bu tez çalışmasının amacı, sağlık alanında yapay zeka tekniklerinin kullanılması ve yaygın görülen hastalıkların erken tahmini için literatüre katkı sağlamaktır. Çalışma kapsamında kalp hastalığı için UCI veri tabanından Cleveland veri seti ve diyabet hastalığı için Vanderbilt Üniversitesi Biyoistatistik Bölümünden alınan veri seti kullanılmıştır. Çalışmada, tahmin algoritmaları olarak Rassal Orman, Lojistik Regresyon ve XGBoost kullanılmıştır. Bu algoritmaların performansı, 5 katlı ve 10 katlı çapraz doğrulama kullanılarak değerlendirilmiştir. Performans ölçütleri olarak doğruluk, duyarlılık, kesinlik ve F1 skoru gibi kriterler kullanılmıştır. Diyabet hastalığı veri setinde dengesiz veri problemini çözmek için yapay veriler üretilerek veri seti daha dengeli hale getirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, kalp hastalığı tahmininde Rastgele Orman algoritması ile %93,00, Lojistik Regresyon ile %94,00 ve XGBoost algoritması ile %95,00 başarı oranı elde edilmiştir. Diyabet hastalığı tahmininde ise Rastgele Orman algoritması %99,00, Lojistik Regresyon %96,00 ve XGBoost algoritması %98,00 başarı oranlarına ulaşmıştır. Çalışmanın devamında, kalp hastalığının tahmininde XGBoost tabanlı, diyabet hastalığı tahmininde ise Rastgele Orman tabanlı arayüz sistemi geliştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, yapay zeka tekniklerinin sağlık alanında hastalıkların tahmini için yüksek performans gösterdiği gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, yapay zeka tekniklerinin hastalıkların erken tahmininde etkili olarak kullanılabileceğini göstermektedir.