İbrâhim el-Bâcûrî'nin uluhiyet anlayışı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL BİLİMLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OĞUZHAN SONGUR

Danışman: Ulvi Murat Kılavuz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İmam Bâcûrî (ö. 1277/1860) , Osmanlı Devleti'nin son zamanlarında yaşamış hemen hemen her alanda eser yazmış çok yönlü bir âlimdir. Yaşadığı dönemde yazmış olduğu eserlerin dilinin sade ve açık olması sebebiyle rağbet görmesini ve devamlı takva yolunu seçmesiyle ön plana çıkmıştır. Günümüzde de hala bazı medreselerde kitapları okutulmaktadır. Bâcûrî, kelam geleneğinde özgün görüşler söylemekten ziyade mezhebinin görüşlerini izah etmiştir. Kendisine kadar gelen kelam geleneğini bir süzgeçten geçirerek yalın bir dille ihtilaflı meselelerin çok içine girmeden genel hatlarıyla bir akîde formu oluşturup aktarmaya çalışmıştır. Bâcûrî'nin, en hacimli eseri olan Hâşiyetü'l-Bâcûrî alâ Şerhi'l-Akâidi'n-Nesefiyye ve yanı sıra Tuhfetü'l-mürîd alâ Cevhereti't-tevhîd, Hâşiyetü'l-Bâcûrî alâ Ümmi'l-berâhîn, Tahkîku'l-makâm alâ Kifâyeti'l-avâm fî ilmi'l-kelâm gibi eserlerinde bir Müslümanın zihninde "Allah tasavvuru nasıl olmalıdır?" sorusuna cevap bulma mahiyetinde hangi konuları öğrenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Bu bağlamda birinci bölümde, Allah'ın varlığı nasıl ispat edilir, ikinci bölümde, sıfatları nelerdir, aralarındaki ilişki nasıl olmalıdır ve üçüncü bölümde ise Allah'ın yarattığı mahlûklarla arasında nasıl bir ilişki vardır gibi sorulara cevap vermektedir. Bu cevaplar kendi eserleri yanında klasik eserlerle, ikincil literatür kaynaklarla, makalelerle ve tezlerle zenginleştirilmiştir.