Lise İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ öz-yeterlik düzeylerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BEDİRHAN BERK ORAN
Danışman: AYŞEGÜL AMANDA JANE AUDREY YEŞİLBURSA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, nicel araştırma yaklaşımı kullanarak Türkiye'nin üç ilindeki lise İngilizce öğretmenlerinin mevcut yapay zeka okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve bu düzeyin öğretmenlerin öz yeterlilik düzeyleriyle ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, mevcut dijital yeterlilik çerçeveleri, özellikle DigComp, DigCompEdu ve UNESCO tarafından öğretmenler için geliştirilen yapay zeka yeterlilik çerçevesi temel alınarak kavramsal olarak tasarlanmıştır. Veri toplama için kullanılan başlıca araç, TAICS adlı yapılandırılmış bir ölçektir. Yazar, toplam 126 öğretmenden veri toplamak için 50'den fazla okulu bizzat ziyaret etmiştir. Toplanan verileri değerlendirmek için hem tanımlayıcı hem de çıkarımsal istatistik yöntemleri kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler ve grup karşılaştırma testleri gibi yöntemler kullanılarak YZ okuryazarlığı ve öz yeterlilik düzeyleri incelenmiş, demografik gruplar arasındaki korelasyonlar ve farklılıklar araştırılmıştır. Ayrıca, kullanılan ölçeğin ölçüm modellerini doğrulamak için doğrulayıcı faktör analizi (CFA) yapılmıştır. Sonuçlar, öğretmenlerin orta düzeyde YZ okuryazarlığına sahip olduğunu ve YZ okuryazarlığı ile öz yeterlilik arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu da, öğretmenlerin modern YZ teknolojisini derslerine entegre etme konusundaki öz yeterliliklerinin, YZ okuryazarlık düzeyleriyle pozitif korelasyon içinde olduğunu göstermektedir. Öğretmenlerin günümüzün sınıflarında YZ araçlarını iyi bir şekilde kullanabilmeleri için, eğitimde politika belirleyicilerin YZ okuryazarlığını, özellikle mesleki gelişim ve akreditasyon programları için öncelik haline getirmeleri gerektiği sonucuna varılmıştır. Çalışma, öğretmenlerin YZ okuryazarlık düzeylerini ölçerek literatürdeki deneysel araştırma boşluğunu doldurmaya yardımcı olmakta ve politika belirleyicilere Türkiye'deki öğretmenler için iyileştirilmiş mesleki gelişim programları geliştirmek için kullanabilecekleri yararlı baz veriler sağlamaktadır. Bakanlık tarafından YZ hakkında birkaç farklı program ve rehber hayata geçirilmiş olsa da 2017 yılında uygulamaya konulan ve hala yürürlükte olan Millî Eğitim Bakanlığı'nın mevcut "Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlilikleri" çerçevesinin, dünya çapındaki gelişmeler ve üretken yapay zekanın yükselişi doğrultusunda güncellenmesi önerilmiştir.