Sarımsakta çiçeklenme ile ilişkili genlerin ifade düzeyinin analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OSMAN KIRIKOĞLU

Danışman: Meryem Ipek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Uzun yıllar boyunca klonal olarak kültürü yapılan sarımsak (Allium sativum L.) bitkisinde çiçeklenme mekanizması tam olarak aydınlatılmamıştır. Bu tez çalışmasının amacı, daha önceden çiçeklenen ve çiçeklenmeyen sarımsak genotiplerinde farklı şekilde ifade olduğu belirlenmiş XTG_MCG_13, XCT_MGT_7, XCT_MGC_6, XTG_MGA_10 kodlu EST genlerin qRT-PCR analizleri ile ifade düzeylerinin belirlenmesidir. Sarımsak başları 12 hafta süresince 4 ℃ ve 20 ℃ olmak üzere iki farklı sıcaklıkta depolanmıştır. Ayrıca bitkilerin gelişmesi ve çiçeklenmesi için genotiplerin dişleri araziye dikilmiştir. Bitki örneği olarak dişlerin orta kısmındaki büyüme meristemi, yaprak ve çiçek sürgün dokuları kullanılmıştır. Örneklemeler depolama öncesinde ve 4 ˚C ve 21 ˚C'de 12 hafta süreyle depolama sonrasında diş meristemleri; 2-3 yaprak, 4-5 yaprak, 6 yaprak, 7-8 yaprak bitki gelişimi aşamalarında yaprak ve sürgün meristemleri ve 7-8 yaprak aşamasında çiçek sürgünü olacak şekilde yapılmıştır. qRT-PCR analizlerinde XCT_MGT_7 EST ve XTG_MCG_13 kodlu EST genlerinin çiçeklenen G2 ve G3 sarımsak genotiplerinde çiçeklenmeyen G4 ve G5 sarımsak genotiplerine göre bitki gelişim aşamalarında daha yüksek ifade olduğu belirlenmiştir. XC_MGC_6 kodlu genin ise çiçeklenen G2 genotipinin bitki gelişim aşamalarında diğer genotiplere göre anlamlı bir şekilde yukarı doğru ifade olduğu bulunmuştur. XTG_MGA_10 kodlu EST geninde ise çiçeklenen ve çiçeklenmeyen sarımsak genotipleri arasında anlamlı bir şekilde farklı ifade olmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada analiz edilen genlerin göreceli ifade düzeyleri yönünden genotipler arasında önemli farklılıklar belirlenmiştir.