PORSUK AĞACI BİTKİSİYLE OLASI BİR ZEHİRLENMENİN MOLEKÜLER YÖNTEMLERLE BELİRLENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİHA ÖZTEPE

Danışman: Özer Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geçmişten bugüne zehirli bitkiler, intihar ve suikast gibi amaçlarla kullanılmaktadır. Türkiye, bitki çeşitliliği açısından zengin bir coğrafya olup, zehirli türlerden biri olan porsuk ağacıyı (Taxus baccata) da yaygın olarak barındırmaktadır. Dünya genelinde Taxus baccata kaynaklı zehirlenme vakaları önemli bir sayıdadır ve çoğu ölümle sonuçlanmaktadır. Bu vakaların aydınlatılmasında morfolojik ve kimyasal çalışmalar bulunsa dahi, zehirlenmeye özgü kesin bir bulgu bulunmamaktadır. Taxus baccata zehirlenmelerinde fiziksel incelemenin zorluğu ve toksikolojik analizde özgül bir belirteç olmaması, kesin tanı için moleküler yöntemlerin kullanımını gerekli kılmaktadır. Canlıların kendine özgü DNA dizilerinden yola çıkılarak birçok adli vaka aydınlatılabildiğinden, bu çalışmada Taxus baccata zehirlenmesi şüphesi taşıyan vakalarda tür tespiti için moleküler yöntemlerin uygulanabilirliği araştırılmıştır. Bu kapsamda, morfolojik olarak tanımlanamayacak durumdaki Taxus baccata yaprak örnekleri, belirli sürelerle sindirim enzimlerine maruz bırakılmış ve her örnekten DNA izolasyonu yapılmıştır. Ardından, Internal Transcribed Spacer (ITS1 ve ITS2) bölgeleri PCR ile çoğaltılarak çift yönlü sekanslama gerçekleştirilmiş ve elde edilen diziler biyoinformatik analizlerle değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, sindirim enzimlerinin Taxus baccata DNA'sında anlamlı bir bozulmaya yol açmadığı tespit edilmiş ve tür tayininde moleküler yöntemlerin güvenilirliği bir kez daha doğrulanmıştır.