Sosyal baskınlık yönelimi ve hayvansal protein tüketimi arasındaki ilişkide meşrulaştırıcı mitlerin ve motivasyonların etkisi: Vegan, vejetaryen ve hepçil örneklemlerde incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Psikoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Muhlis EROĞLU
Danışman: Muharrem Ersin Kuşdil
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında insanların hayvansal protein tüketimi (et ve süt kaynaklı) SBT perspektifinden incelenmiştir. İnsanların SBY düzeyleri ve hayvansal protein tüketimleri arasındaki ilişkide önemli olan türcülük, et tüketimine dair gerekçelendirmeler ve et tüketim motivasyonlarının etkisi irdelenmiştir. İki ayrı araştırmadan oluşan bu tez çalışmasının ana kısmında hipotez sınamaları ve araştırma sorusuna dair analizlerle beraber ilk kez Türkçe olarak kullanılacak ölçüm araçlarının psikometrik özelliklerine dair analizler gerçekleştirilmiştir. İkinci çalışmada araştırmada kullanılan ölçüm araçların psikometrik özellikleri tekrar sınanmıştır. Ana çalışmanın örneklemi vegan, vejetaryen ve hepçil beslenme tarzlarını takip eden 15-66 yaş aralığındaki (Ort. = 27.11, SS = 8.49) 447 katılımcıdan, ikinci çalışmanın örneklemi ise 18-46 yaş aralığındaki (Ort. = 22.25, SS = 4.09) 228 katılımcıdan oluşmaktadır. Tüm örneklemde yapılan analizde hayvansal protein tüketim miktarı ve SBY arasındaki ilişkide türcülük, et tüketim gerekçelendirmeleri ve et tüketim motivasyonlarının aracı rolü tespit edilmiştir. Hepçil, vejetaryen ve vegan beslenme tarzlarını takip eden katılımcıların et ve süt kaynaklı hayvansal protein tüketimlerinin altında yatan faktörler ayrı ayrı incelenerek en güçlü yordayıcı etkiye sahip değişkenler irdelenmiştir. Beklenenin aksine hepçil örneklemde SBY et kaynaklı hayvansal protein tüketimini yordamamıştır fakat modele kontrol değişkeni olarak eklenen sosyo ekonomik düzey tarafından yordanmıştır. Ayrıca, hepçil örneklemde SBY süt ürünleri kaynaklı hayvansal protein tüketimini yordamıştır. Vejetaryenlerde et kaynaklı tüketim SBY tarafından yordanırken, süt kaynaklı tüketimde yordayıcı etki görülmemiştir. Vegan örneklemde ise genel olarak et tüketim gerekçelendirmeleri ve motivasyonlar yordayıcı etkiye sahiptir. Genel olarak, meşrulaştırıcı mitlerin SBY'ye göre hayvansal kaynaklı protein tüketimini belirleyen daha güçlü değişkenler olduğu sonucuna varılmıştır.