Mehmet Efendi'nin el-Hediyye fi Şerhi'l-Cezeriyye adlı eserinin tahkik ve neşri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA HUSSEIN HAMAD ALALLO

Danışman: Mehmet Efe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mukaddime-i Cezeriyye, tecvid ilmine dair yazılan en önemli eserlerden biri olup, çalışmamıza konu olan eser, Mukaddime-i Cezeriyye'nin Osmanlı döneminde Mehmet b. Mustafa b. Musa (ö. 1149/1736) tarafından yazılan bir şerhidir. Bu çalışmada amaç Kur'an-ı Kerim'i usülüne uygun ve hatasız okuma alışkanlığı kazandırmak, Allah'ın kitabını güzel bir şekilde tilavet edebilmek için gerekli olan yolu okuyucuya göstermektir. İbnü'l-Cezerî mukaddime ismli kitabında, önce harflerin mahreçlerini (çıkış yerlerini) belirtip, harflerin sıfatlarına icmalen değindikten sonra, bu sıfatları ayrıntılı bir şekilde açıklamaktadır. Daha sonra sırasıyla, Ra'nın ince ve kalın okunmasını ifade eden, tefhîm ve terkik'i kavrmlarını, sâkin nûn, tenvîn ve sâkin mîm'in hükümlerini, medleri (uzatma), vakf (durma) ve ibtida (başlama) çeşitlerini, vasıl ve katı hemzesini, son olarak revm, işmâm ve işmâm'ın mânilerini beyan etmektedir. Mehmet Efendi'nin el-Hediyye fi Şerhi'l-Cezeriyye ismli eseri yazıldığı devirden günümüze kadar bu alanda çok önemli bir eser olma özelliğine sahiptir. Müellif, eserinde hem kendinden öncekilerin görüşlerine yer vermiş hem de kendi görüşlerini delillendirerek belirtmiştir. Onun bu tarzı, eserinin kıymetini daha da artırmıştır. Eser tek bir kırâate göre yazılmamıştır. Diğer kırâat âlimlerinin, meşhur kırâat imamlarının ve o imamların ravilerinin farklı görüşlerini de içermektedir.