ÇEVRESEL SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİMİ ÖLÇMEYE YÖNELİK BİR ANKET ÇALIŞMASI: TEKSTİL İŞLETMESİ ÖRNEĞİ

Katip A.

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, cilt.31, sa.2, ss.779-796, 2026 (TRDizin)

Özet

Tekstil endüstrisinin suya, havaya ve toprağa önemli etkileri vardır. Bu çalışmada, Bursa Demirtaş Organize Sanayi Bölgesinde bulunan bir tekstil işletmesinde çalışanların çevresel sürdürülebilir üretim ve atık yönetimi bilinçlerini ölçmeye yönelik anketler uygulanmıştır. Mavi yakada çalışanlara uygulanan anket sorularında sahada aktif çalıştıkları için gözleme dayalı çevre bilinci, atık yönetimi ve kirlilik kontrol uygulamaları, kimyasal ve tehlikeli maddelerle ilgili farkındalık, su, hammadde, enerji verimliliği, çevresel motivasyon araçları gibi konular yer almıştır. Beyaz yaka sorularında benzer konular olmakla birlikte üretim teknolojileri ve süreç seçimi, sürdürülebilirlik algısı ve çevre sorunları geri bildirimine yönelik farklı sorular bulunmuştur. Toplam 49 kişiye uygulanan ve likert ve açık uçlu formattaki anketlere Cronbach Alpha katsayısı (α) yöntemi ile güvenilirlik testi uygulanmıştır. Olumlu cevaplar beyaz yakalılar için %82 ile %41 arasında, Mavi yakalılar için ise %92 ile %25 arasında verilmiştir. Beyaz ve mavi yaka için Cronbach Alpha değerleri sırasıyla 0,915 ve 0,695 olarak bulunmuş olup uygulanan anketlere verilen cevapların genel olarak güvenilir olduğu ve beyaz yakalıların daha tutarlı cevaplar verdikleri belirlenmiştir. Bu durum çevresel sürdürülebilirlik konusundaki çalışmaların daha çok yönetim kademesinde yapıldığını mavi yakalılara yeterince aktarılamadığını göstermiştir. Bu anket çalışmalarının firmaların sürdürülebilir üretim hedeflerini gerçekleştirmelerine katkı sağlayacağı anlaşılmıştır.
Textile industry have significant impacts on water, air, and soil. In this study, surveys were conducted to measure the awareness of employees at a textile company operating in the Bursa Demirtaş Organized Industrial Zone regarding environmentally sustainable production. The survey questions administered to blue-collar workers included topics such as observational environmental awareness (due to their active field work), waste management and pollution control practices, awareness of chemicals and hazardous materials, water, raw material, energy efficiency, and environmental motivation tools. Similar topics were covered in the white-collar survey, but with different questions regarding production technologies and process selection, perception of sustainability, and feedback on environmental issues. The surveys, administered to a total of 49 individuals in Likert and open-ended formats, were tested for reliability using the Cronbach Alpha coefficient (α). Positive responses ranged from 82% to 41% for white-collar workers and from 92% to 25% for blue-collar workers. Cronbach Alpha values for white-collar and blue-collar workers were found to be 0.915 and 0.695, respectively, indicating that the responses to the surveys were generally reliable and that white-collar workers gave more consistent answers. This situation has shown that efforts regarding environmental sustainability are mostly carried out at the management level and are not adequately communicated to blue-collar workers. It has been understood that the survey studies will contribute to companies' sustainable production goals.