Beşikten Kapıya Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinin Mimarlıktaki Yerinin WOS Veri Tabanındaki Araştırmalar Üzerinden İncelenmesi


Creative Commons License

Cenikli Ö., Taş M., Taş N.

Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi, cilt.9, sa.1, ss.16-37, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Çalışma, Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (LCA) yaklaşımları arasında beşikten kapıya (cradle-to-gate) yaklaşımını ele alır.

Bu yaklaşım, ürünün tüm yaşam döngüsü yerine yalnızca üretim sürecini kapsayan veri toplama ve analiz süreçlerine

odaklanır. Çevresel etkilerin hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirilmesini sağlar. Beşikten kapıya LCA, üretim süreçleri ve

kullanılan malzemelerin çevresel ayak izi hakkında erken aşamada önemli bilgiler sunar. Bu yönüyle, beşikten kapıya

yaklaşımı, verimli bir başlangıç noktası teşkil eder. Bu yaklaşım LCA’ya göre daha hızlı ve kolaydır. Bu sayede şirketler,

ürünlerinin üretim süreçleri ve malzemelerinin çevresel ayak izi hakkında hızlı ve değerli bilgiler elde edinir. Çalışma, üretim

sürecine odaklanan beşikten kapıya (cradle-to-gate) yaklaşımının, mimarlık alanındaki uygulanabilirliğini ve önemini

sorgular. Web of science veri tabanında beşikten kapıya yaklaşımı araştırılmış, Biblioshiny programında bibliyometrik analiz

yapılmıştır. İlk aşamada tüm disiplinler için bu yaklaşım araştırılmış ve 2895 çalışmaya ulaşılmıştır. İkinci aşamada mimarlık

ve beşikten kapıya anahtar kavramlarını içeren açık erişimli çalışmalar ele alınmış ve 8 çalışmaya ulaşılmıştır. Aşamanın

devamında Maxqda programı ile içerik analizi yapılmıştır. Bu göre bu yaklaşım, tasarım ve malzeme seçiminde hızlı ve etkili

geri bildirim sağlar. Mimarlık bağlamında, beşikten kapıya LCA, sürdürülebilir tasarım kararlarını desteklemek ve malzeme

kullanımının ekolojik etkilerini erken aşamada değerlendirmek için kritik bir araç olarak ele alınır. Bu sayede, tasarım süreci

boyunca hem çevresel hem de yapısal performans kriterleri daha bilinçli bir şekilde yönetilebilir.

This study examines the cradle-to-gate approach among Life Cycle Assessment (LCA) treatments. This comprehensive

approach focuses on data collection and comprehensive analysis covering only the production process, rather than all product

lifecycle details. It enables rapid and effective assessment of environmental impacts. Cradle-to-gate LCA provides important

early-stage information about the footprint of production parts and the markets where they are used. In this context, the

cradle-to-gate approach constitutes an efficient starting point. This approach is faster and easier than LCA. This allows for

quick and valuable information about the footprint of retail sales, production packages, and the abundance of materials. The

study questions the applicability and enhancement of the cradle-to-gate approach, focusing on production policy, in the

architectural field. Web of Science data on the cradle-to-gate approach was investigated, and bibliometric analysis was

performed using the Biblioshiny program. In the first stage, this systematic research was conducted for all disciplines, and

2895 data points were accessed. In the second stage, open-access studies containing the key concepts of architecture and

cradle-to-gate were examined, and 8 studies were identified. In the next stage, content analysis was performed using the

Maxqda program. According to this approach, design and material selection provide quick and effective feedback. The

architectural software, LCA (Landmark-Based Construction Analysis), is considered a critical tool for supporting sustainable

design decisions and evaluating ecologically sound materials at an early stage. This allows for more discreet management of

both marketing and consistent performance criteria throughout the design process.