Yapay Zekânın Kusursuz Algoritmaları Karşısında İnsan Kusurunun Estetik Değeri
TRT Akademi, cilt.11, sa.27, ss.736-753, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Derleme
- Cilt numarası: 11 Sayı: 27
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.37679/trta.1882002
- Dergi Adı: TRT Akademi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.736-753
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Bursa Uludağ Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, yapay zekâ temelli sanatsal üretimlerde öne çıkan teknik kusursuzluk anlayışı ile insan sanatındaki kusur kavramı arasındaki gerilimi incelemektedir. Yapay zekânın sunduğu kusursuzluk algısı, kusuru ortadan kaldırılması gereken bir eksiklik olarak konumlandırırken, çağdaş estetik yaklaşımlar kusuru anlam üretimini, özgünlüğü ve estetik derinliği besleyen kurucu bir unsur olarak ele almaktadır. Çalışma; estetik felsefesi, yaratıcılık kuramları, dijital kültür eleştirisi, yapay zekâ çalışmaları ve bedenlenmiş deneyim kuramları temelinde, yapay zekâ üretimlerindeki kusursuzluk paradigması ile insan sanatsal üretimindeki kusur olgusunu karşılaştırmalı ve eleştirel bir çerçevede analiz etmektedir. İnsan ve yapay zekâ üretimleri, zamansallık, niyet ve öznellik ekseninde karşılaştırılmış, ayrıca nöroestetik ve algı çalışmalarına ilişkin bulgular sentezlenmiştir. Çalışma, estetik değerin yalnızca biçimsel çıktı kalitesine indirgenemeyeceğini, üretim sürecine içkin zamansallık, risk ve öznel deneyimle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu bağlamda “kusurun ontolojik ağırlığı” kavramı önerilmekte ve yapay zekâ üretimlerinde gözlenen duygusal ve anlamsal eksiklik kuramsal olarak tartışılmaktadır. Sonuç olarak çalışma, estetik değerin yalnızca üründe değil, üretim sürecine içkin kırılganlık ve öznel deneyimde temellendiğini ileri sürmektedir.
This study examines the tension between the notion of technical perfection in AI-based artistic production and the concept of imperfection in human art. While artificial intelligence frames imperfection as a deficiency to be eliminated, contemporary aesthetic approaches consider it a constitutive element that fosters meaning-making, originality, and aesthetic depth. Drawing on aesthetic philosophy, theories of creativity, critiques of digital culture, studies of artificial intelligence, and theories of embodied experience, the study offers a comparative and critical analysis of the paradigm of perfection in AI-generated outputs and the phenomenon of imperfection in human artistic production. Human and AI productions are compared along the axes of temporality, intentionality, and subjectivity, while findings from neuroaesthetic and perceptual studies are also synthesized. The study argues that aesthetic value cannot be reduced to the formal quality of the output alone but must be evaluated in relation to temporality, risk, and subjective experience inherent in the production process. In this context, the concept of the “ontological weight of imperfection” is proposed, and the emotional and semantic deficiencies often observed in AI-generated works is discussed theoretically. Consequently, the study suggests that aesthetic value is grounded not only in the final product but also in the fragility and subjective experience embedded in the process of creation.