Akademik Veri Yönetim Sistemi
9. Uluslararası Okul Öncesi Eğitimi Kongresi, Bursa, Türkiye, 27 - 30 Ekim 2025, ss.519-520, (Özet Bildiri)
Fiziksel Okuryazarlık, “Yaşam boyu fiziksel aktivitelere katılmaya değer verme ve sorumluluk almak için motivasyon, güven, fiziksel yeterlilik, bilgi ve anlayış geliştirmesidir”. Erken çocuklukta temel hareket becerileri ve fiziksel yeteneklerin gelişimi açısından fiziksel okuryazarlık büyük önem taşımaktadır. Bu yüzden çalışmanın amacı, 4-6 yaş arasındaki çocukların ve ailelerinin fiziksel okuryazarlık düzeylerini belirlemektir. Araştırmaya özel bir anaokulundan gönüllü olarak seçilen 40 çocuk (14 kız, 26 erkek) ve ebeveynleri katılmıştır. Çocukların fiziksel okuryazarlık düzeyleri, 4 alt boyutlu (fiziksel, psikolojik, sosyal, bilişsel) ve 24 maddeden (resimli ölçek) oluşan Çocuklar için Fiziksel Okuryazarlık Ölçeği (ÇFOÖ) ile; ebeveynlerin fiziksel okuryazarlığı ise 5 alt boyutlu (motivasyon, sosyal, özgüven, fiziksel yeterlilik, bilgi) ve 22 maddelik Yetişkinler için Fiziksel Okuryazarlık Ölçeği (YEFO) ile ölçülmüştür. Her iki ölçek de Likert tipi puanlama sistemine sahiptir ve yüksek puanlar daha yüksek fiziksel okuryazarlık düzeyini göstermektedir. Veriler, Python 3.11 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgulara göre, çocuklarda fiziksel okuryazarlık alt boyutlarında madde ortalamaları incelendiğinde en yüksek ortalama Fiziksel Alan (2.86±0.43), en düşük ortalama ise Bilişsel Alan (2.74±0.68) olarak bulunmuştur. Erkek çocukların toplam fiziksel okuryazarlık puanı (69.15±8.94) kızlardan (65.93±7.40) daha yüksek bulunmuştur ancak cinsiyete göre farklar istatistiksel olarak anlamlı değildir. Ebeveynlerde ise normalize edilmiş değerlere göre en yüksek ortalama Bilgi (0.696±0.18) ve Sosyal (0.786±0.19) alt boyutlarında, en düşük ortalama ise Özgüven (0.494±0.26) alt boyutunda tespit edilmiştir. Ayrıca, çocuk ve ebeveyn puanları bireysel düzeyde birlikte yükselip yükselmediği açısından anlamlı bir ilişki göstermemektedir (Spearman ρ = 0.072, p = 0.6671). Sonuç olarak çalışma, hem çocukların (ÇFOÖ: 68.03±8.48) hem de ebeveynlerin (YEFO: 23.17±5.33) fiziksel okuryazarlık düzeylerinin genel olarak yüksek olduğunu göstermektedir. Erken çocukluk döneminde fiziksel becerilerin gelişiminin önemli olduğu ve fiziksel okuryazarlığının çok boyutlu bir yapı olduğu vurgulanmaktadır. Bununla birlikte, örneklem büyüklüğünün sınırlı olması, sonuçların genellenebilirliğini kısıtlamaktadır. Elde edilen bulgular, erken çocukluk eğitiminde fiziksel okuryazarlığını geliştirmeye yönelik müdahale programları için temel oluşturabilir.
Anahtar Kelimeler: Erken çocukluk, fiziksel aktivite, fiziksel okuryazarlık, temel hareket becerileri