Avrupa Birliği Ülkelerinde Fosil Yakıtlardan Yenilenebilir Enerjiye Geçişin Karbon Emisyonları Üzerindeki Etkisi: Panel Veri Analizi

Creative Commons License

eryer a., ata a. y., POLAT M. A.

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sa.72, ss.401-416, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, 1990-2021 dönemi kapsamında panel eş bütünleşme ve katsayı tahmin yöntemleri kullanarak Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde fosil yakıt ve yenilenebilir enerji tüketiminin karbon emisyonu (CO₂) üzerindeki etkisini incelemektedir. Ampirik bulgular, yenilenebilir enerji tüketimindeki %1'lik bir artışın karbon emisyonunu %0,30 oranında azalttığını, fosil yakıt tüketimindeki %1'lik bir artışın ise emisyonu %1,61 oranında artırdığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, fosil yakıt-yenilenebilir enerji tüketim oranındaki %1'lik bir artış, karbon emisyonunda %0,25'lik bir artışa yol açarak, enerji tüketim yapısının çevresel sonuçların kritik bir belirleyicisi olduğunu göstermektedir. Sonuçlar teorik beklentilerle uyumludur ve Avrupa Birliği'nin enerji geçiş politikalarının etkinliğini destekleyen güçlü kanıtlar sunmaktadır. Ülke bazındaki bulgular, yenilenebilir enerji tüketiminin karbon emisyonları üzerindeki etkisinin Slovenya hariç tüm ülkelerde anlamlı olduğunu, fosil yakıt tüketiminin ise Avusturya, Slovenya ve Hırvatistan'da anlamsız olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, fosil yakıt-yenilenebilir enerji oranı, tüm ülkelerde karbon emisyonları üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahiptir. Bu bulgular, enerji tüketiminin sadece seviyesinin değil, bileşiminin de karbon emisyonlarını şekillendirmede belirleyici bir rol oynadığını vurgulamaktadır. Çalışma, fosil yakıt-yenilenebilir enerji oranını analize dâhil ederek, enerji geçiş dinamiklerine daha kapsamlı bir bakış açısı sunarak literatüre katkıda bulunmaktadır. Politika açısından bakıldığında sonuçlar, sürdürülebilir çevresel sonuçlara ulaşmak için yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmanın, fosil yakıt bağımlılığını azaltmanın ve karbon fiyatlandırması ve sübvansiyon reformları gibi etkili politika araçlarını uygulamanın şart olduğunu göstermektedir.
This study examines the impact of fossil fuel and renewable energy consumption on carbon emissions (CO₂) in European Union (EU) countries by employing panel cointegration and coefficient estimation methods over the period 1990–2021. The empirical findings reveal that a 1% increase in renewable energy consumption reduces carbon emissions by 0.30%, whereas a 1% increase in fossil fuel consumption increases emissions by 1.61%. Furthermore, a 1% increase in the fossil-to-renewable energy consumption ratio leads to a 0.25% rise in carbon emissions, indicating that the structure of energy consumption is a critical determinant of environmental outcomes. The results are consistent with theoretical expectations and provide strong evidence supporting the effectiveness of the European Union’s energy transition policies. Country-level findings indicate that the impact of renewable energy consumption on carbon emissions is significant in all countries except Slovenia, while fossil fuel consumption is insignificant in Austria, Slovenia, and Croatia. In contrast, the fossil-to-renewable energy ratio has a positive and statistically significant effect on carbon emissions across all countries. These findings highlight that not only the level but also the composition of energy consumption plays a decisive role in shaping carbon emissions. The study contributes to the literature by incorporating the fossil-renewable energy ratio into the analysis, offering a more comprehensive perspective on energy transition dynamics. From a policy perspective, the results suggest that increasing renewable energy investments, reducing fossil fuel dependency, and implementing effective policy instruments such as carbon pricing and subsidy reforms are essential for achieving sustainable environmental outcomes.