Rotavirüs Aşıları


Çelebi S.

Aşı sempozyumu, Bursa, Turkey, 7 - 10 October 2021

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Bursa
  • Country: Turkey

Abstract

Rotavirus gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkelerde beş yaş altı çocuklarda görülen akut gastroenteritin en önemli etkenidir. Rotavirus gastroenteritine bağlı dünyada yılda yaklaşık 440.000 ölüm görülmektedir. Rotavirus ishali nedeniyle dünyada her yıl 25 milyon hastaneye başvuru, 2 milyon hastaneye yatış olduğu bildirilmektedir. Rotavirus aşı araştırmaları 1970’li yılların ortalarında başlamıştır. İnsan rotaviruslarının hücre kültüründe üretilmesinin güçlüğü nedeniyle değişik hayvan rotavirusları (sığır ve maymun) atenüe edilmiştir.

İnsan Atenüe Rotavirus Aşısı (Rotarix); İnsan 89-12 suşundan maymun böbrek hücre kültüründe 33 kez pasajlanarak atenüe edildi ve RIX4414 insan rotavirus suşu elde edildi. Serotip G1 içerir. Diğer serotiplere karşı da koruyucudur. Faz 3 çalışmalarda Avrupa, Latin Amerika ve Asya’da 60.000’den fazla çocukta aşının etkinliği değerlendirildi. Aşı oral olarak 2 doz, 2 ay arayla uygulanmaktadır. Yapılan randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir çalışmada, 509 bebeğe ( yaşları 5-15 hafta) 105.2 plak oluşturan ünite (pfu), 106.4 pfu ya da plasebo uygulanmıştır. Aşılanan bebeklerin %80’den fazlasında rotavirus spesifik IgA antikoru saptanmıştır. Aşı ile ilgili ciddi yan etki görülmemiş, güvenilir ve immunojenik olduğu sonucuna varılmıştır. Finlandiya’da 405 bebeğe 2 doz aşı uygulandığında aşının rotavirus gastroenteritine karşı etkinliği %73, ciddi rotavirus hastalığına karşı etkinliği %90 olarak bulunmuştur.  Aşı 2-4 ay bebeklerde %19 ateş, %17 ishale neden olmuştur. İki doz aşı sonrası 31 günlük gözlem döneminde, aşı grubunda 6, plasebo grubunda 7 olguda invajinasyon görülmüştür. Korunmada homotipik antikor yanıtı kadar heterotipik antikor yanıtının da önemli olduğu savına dayanır. Tek bileşenli rotavirus aşısı, RV1, sadece homolog G1 enfeksiyonuna karşı değil, aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerde sık görülen G9 serotipi de dahil olmak üzere tüm RV serotiplerine karşı korunma sağlar. Altı haftalıktan itibaren oral yolla 2 doz (minimum 4 hafta arayla) uygulanması önerilir. Aşı, 2-8 °C‘de depolanmalı ve saklanmalıdır. Raf ömrü 36 aydır. Buzdolabından çıkarıldıktan sonra hemen kullanılması önerilir.

 

İnsan-Sığır Rotavirus WC3 Reassortant Aşı (RotaTeq); İnsan G1-G4 rotavirus serotipleri ile sığır rotavirus WC3 reassortant suşlarını içerir. Aşı ABD, Finlandiya’da çoğunlukla olmak üzere 11 ülkede 70.000’den fazla çocuğa uygulandı, aşının rotavirus hastalığına karşı %67, ciddi rotavirus ishaline karşı %100 etken olduğu bulunmuştur. Aşı sonrası 42 günlük gözlem döneminde, aşı grubunda 6, plasebo grubunda 5 olguda invajinasyon geliştiği bildirilmiştir. Beş bileşenli reassortant rotavirus aşısı (RV5, RotaTeq), 5 canlı attenüe insan-sığır (WC-3) reassortant virüs içerir. Aşıda bulunan insan yüzey proteinleri G1-G4 ve P1A[8]’dir. Koruyuculukta, serotip-spesifik nötralizan antikorların (homotipik immünite) önemli olduğu savına dayanır. Aşının içerdiği 5 reassortant rotavirus, son 20 yılda dünya genelinde izole edilen RV suşlarının %85’inden fazlasını kapsar. RV5 oral yolla 3 doz uygulanır. İki doz arasında en az 4 hafta olması önerilir. Genelde önerilen aşı şeması 2, 4 ve 6. Aylarda 3 doz şeklindedir. Likit formdadır. RV5 aşısının da 2-8 °C‘de depolanması ve saklanması önerilir. Raf ömrü 24 aydır.

            Sonuç olarak rotavirus aşıları reenfeksiyonu önlememekle beraber ağır gastroenterite karşı koruyucudur. Canlı aşı olduğu için immun yetersizliği ya da şüphesi olan çocuklara yapılmaz Aşı sonrası gelişen sistemik antikor yanıtı daha uzun süre devam eder.