Bu çalışma, çocuk edebiyatında Suriyeli mülteci çocuk temsillerini empati ve acıma bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Nefes Almadan ve Sen, Ben, Elma Ağacı adlı iki çocuk kitabı, RefugeeCrit kuramsal çerçevesinin “okurun rolü (empati/acıma yönlendirmesi)” ve “kahramanın profili (etkenlik/edilgenlik)” ölçütleri temel alınarak karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Veriler, içerik analizi yöntemiyle “Savaşın Etkileri/Travmatik Geçmiş”, “Dil Sorunu” ve “Eğitim” başlıkları altında değerlendirilmiştir. Bulgular, edilgen kahraman temsillerinin okurda acıma duygusunu yoğunlaştırabileceğini; etken, mizahi ve sosyal açıdan güçlü karakter temsillerinin ise empatiyi güçlendirebileceğini ortaya koymuştur. Ayrıca, Nefes Almadan’da travma ve mağduriyet temsillerinin ağırlıklı olarak acıma duygusunu tetikleyebileceği; Sen, Ben, Elma Ağacı’nda ise umut, dayanıklılık ve sosyal etkileşim temalarının empatiyi destekleyebileceği belirlenmiştir. Sonuç olarak çocuk edebiyatında mülteci karakterlerin çok boyutlu, etken ve özneleşmiş biçimde sunulmasının çocuk okurların mültecilere yönelik daha sağlıklı bir empati geliştirmelerine katkı sağlayabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
This study aims to examine the representations of Syrian refugee children in children's literature within the context of empathy and pity. The research comparatively analyzes two children’s books, Nefes Almadan and Sen, Ben, Elma Ağacı, based on the RefugeeCrit theoretical framework, particularly the criteria of “reader’s role (empathy/pity orientation)” and “character profile (agency/passivity).” The data were evaluated through content analysis under the themes of “Effects of War/Traumatic Past,” “Language Barrier,” and “Education.” The findings reveal that passive character representations intensify feelings of pity in readers, whereas active, humorous, and socially empowered character representations foster empathy. Furthermore, it was determined that in Nefes Almadan, representations of trauma and victimhood predominantly evoke pity, while in Sen, Ben, Elma Ağacı, themes of hope, resilience, and social interaction support the development of empathy. In conclusion, the study suggests that presenting refugee characters in children’s literature as multidimensional, active, and agentive may contribute to fostering healthier forms of empathy among child readers.
