Binbir Gece Masalları'nın Aile Bütünlüğü Değer Bilgisi Açısından İncelenmesi
Prof. Dr. Saadettin Eğri Armağanı, Zehra Öztürk,Kadriye Hocaoğlu Alagöz, Editör, Emin Yayınları, Bursa, ss.215-232, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Emin Yayınları
- Basıldığı Şehir: Bursa
- Sayfa Sayıları: ss.215-232
- Editörler: Zehra Öztürk,Kadriye Hocaoğlu Alagöz, Editör
- Bursa Uludağ Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Özet
Bu çalışmada, dünya klasikleri arasında
yer alan Binbir Gece Masalları'nın çerçeve ve iç hikâyeleri, toplumsal
yapının temel çekirdeğini oluşturan "aile bütünlüğü" değeri ve değer
bilgisi açısından sistematik bir analize tabi tutulmuştur. Millî Eğitim
Bakanlığı’nın yeni maarif modelinde değerler eğitiminin kapsamını genişletmesi
ve Türkiye'de 2025 yılının "Aile Yılı" ilan edilmesi, metin temelli
dolaylı değerler eğitiminin önemini artırmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden
doküman analizi tekniğinin kullanıldığı bu araştırmada, Prof. Dr. Sadettin Eğri
tarafından hazırlanan Binbir Gece Masalları Bursa Nüshası’nın günümüz
Türkçesine yapılan dil içi çevirisi esas alınmış ve veriler betimsel analiz
yöntemiyle incelenmiştir.
Araştırma bulgularına göre eserin ana
kurgusu; Melik Şehriyâr’ın eşi tarafından aldatılmasıyla başlayan bir aile
parçalanması, güven kaybı ve bunun sonucunda gelişen toplumsal bir şiddet
sarmalının, Şehzâd’ın zekası ve hikâye anlatıcılığının dönüştürücü gücüyle
tedavi edilmesi üzerine kuruludur. İnceleme sonucunda aile dinamikleri;
"Aileyi Ayakta Tutan Yapıcı Tutum ve Davranışlar" (ebeveyn şefkati,
eşlerin özverisi, kardeş dayanışması, ailenin geçimi ve çocukların eğitimi),
"Aile Yapısını Sarsan Tehditler ve Yıkıcı Tutumlar" (ihanet,
kıskançlık, kadına yönelik şiddet), "Aile İçi Roller, Sırlar ve
Gelenekler" ile "Sosyal ve Hukuki Boyutlar" (akraba evliliği, çok
eşlilik) olmak üzere dört temel tematik başlık altında tasnif edilmiştir.
Çalışmanın sonucunda, masalların aile
sadakatini kurumsal bir ideal olarak ödüllendirirken, sadakatsizlik ve ihaneti
hayvana dönüştürme ya da ölüm gibi sert dramatik cezalarla tabulaştırdığı
görülmüştür. Ancak metinlerde yer alan yoğun şiddet, cinsellik ve ağır
cezalandırma sahnelerinin çağdaş çocuk edebiyatı ve pedagojik ölçütlerle
(çocuğa görelik) doğrudan örtüşmediği belirlenmiştir. Bu doğrultuda, Binbir
Gece Masalları'nın safi zihinleri olumsuz etkilememesi adına mevcut haliyle
çocuklar için uygun olmadığı, ancak yetişkin okurlar ile değerler eğitimi
araştırmacıları için önemli bir kültürel laboratuvar sunduğu tespit edilmiştir.
Eserin pedagojik filtreleme, sansür ve uyarlamalardan geçirilerek çocuklar için
çizgi film, animasyon veya sinema gibi alternatif eğitim materyallerine
dönüştürülmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Binbir Gece Masalları,
Aile Bütünlüğü, Değerler Eğitimi