İSTANBUL HALKEVLERİ GÜZEL SANATLAR VE TEMSİL ŞUBELERİNİN FAALİYETLERİ (1939-1951)


Creative Commons License

Kumaş N.

Belgi Dergisi, no.21, pp.177-209, 2021 (Other Refereed National Journals)

  • Publication Type: Article / Article
  • Publication Date: 2021
  • Doi Number: 10.33431/belgi.829437
  • Title of Journal : Belgi Dergisi
  • Page Numbers: pp.177-209

Abstract

Öz Kurtuluş Savaşı’ndan sonra gerçekleşen inkılâp hareketlerinin ortak amacı, Türk toplumunu her alanda çağdaş ve akılcı bir yöntemle modern bir toplum haline getirmekti. Bu amaçla 19 Şubat 1932 tarihinde “kültür kurumu” olarak adlandırılan halkevleri açıldı. 1932-1951 döneminde halkevleri; güzel sanatlar, temsil, dil ve edebiyat, spor, sosyal yardım, halk dershaneleri ve kurslar, kütüphane ve yayın, köycülük ile tarih ve müze şubesi olmak üzere toplam 9 şube ve bu şubelere bağlı birçok kol aracılığıyla faaliyet gösterdi. Güzel sanatlar şubesinin amacı; müzik, resim, heykel, mimari ve süsleme sanatları alanında amatör ve profesyonel unsurları bir araya toplamak, genç kabiliyetleri korumak ve bunların yetişmelerini sağlamaktı. Temsil şubesinin amacı da temsil sanatına istekli ve kabiliyetli üyelerden oluşan bir temsil grubu oluşturmaktı. İstanbul halkevlerinin güzel sanatlar şubeleri müzik faaliyetleri içinde daha çok Türk müziğine yönelik koro faaliyetleri ve konserler üzerinde durmaktaydı. Eminönü, Kadıköy, Şişli ve Beyoğlu halkevlerinin kendilerine ait orkestraları vardı. Sergi faaliyetleri resim ve fotoğraf ağırlıklı olup ülkenin ilk “diyaroma sergisi” nin açılışı bu dönemde Eminönü Halkevi tarafından yapıldı. Temsil şubelerinin faaliyetleri de piyes, bale, opera, revü, kanto, kukla-karagöz, meddah, hokkabaz, orta oyunu, sinema ve film gösterilerinden oluşmaktaydı. İstanbul’da 1932-1935 tarihleri arasında sadece İstanbul Halkevi faaliyet gösterdi ve 1935 yılında yeniden yapılandırmaya gidilerek halkevinin faaliyetlerine son verildi. Aynı yıl İstanbul’da Eminönü, Şehremini, Beyoğlu, Beşiktaş, Kadıköy, Üsküdar ve Şişli halkevleri açıldı. Bu halkevlerini 1938 yılında Fatih, Bakırköy ve Eyüp halkevleri, 1939 yılında Şile, 1940’da Sarıyer halkevlerinin açılması izledi. 1945 yılında Kartal, Yalova ve 1946 yılında da Çatalca, Beykoz ve Yeşilköy halkodaları halkevlerine dönüştürüldü. Bu çalışmada 1939-1951 döneminde İstanbul’da faaliyet gösteren 17 halkevine bağlı güzel sanatlar ve temsil şubelerinin faaliyetleri; “müzik, sergi ve temsil” alt başlıkları altında incelendi.