The Use of Online Proceedings and Artificial Intelligencein Civil Procedure Law with Respect to Acceleration of Proceedings and the Right to Access to Justice


Creative Commons License

KARABEL E. G., AYDEMİR D.

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, vol.29, no.1, pp.530-573, 2023 (Peer-Reviewed Journal) identifier

Abstract

The first and most effective reflection of technological developments in terms of Civil Procedure Law was the establishment of the UYAP system, which has many international awards. In addition to electronic notification, one of the most striking examples of digitalization in terms of Civil Procedure Law is the e-trial (HMK art.149), especially with the law amendment made in 2020. The execution of mediation, which is applied as a procedural requirement for certain disputes, is now mostly carried out using technological means; not done face to face. Although alternative dispute resolution systems are applied for certain disputes, there is no centralized alternative dispute resolution system, and there is no special dispute resolution procedure or trial procedure envisaged for “small claims”. In addition to the small claim procedure implemented in the United Kingdom, “Online Civil Money Claim” and “Damages Claims Online Pilot”, which have been piloted in recent years, are also seen to be used in dispute resolution as part of the State’s judicial service. The “Civil Resolution Tribunal” system implemented in Canada is one of the most successful examples in this regard, which is taken as an example even in this pilot application in England. The most debated issue on artificial intelligence is the possibility of artificial intelligence being the decision maker. Apart from this, we come across artificial intelligence that assists the judges, parties and lawyers in matters such as drafting a decision, legislation and jurisprudence. In this paper, the applicability of online dispute resolution systems in terms of Turkish Law, especially for uncomplicated small disputes law will be discussed. In this regard, our suggestions regarding the changes that can be made in the UYAP system will be presented in order to serve for the resolution of other disputes in a reasonable time.
Teknolojik gelişmelerin medeni usul hukuku bakımından ilk ve en etkili yansıması uluslararası pek çok ödüle de sahip olan UYAP sisteminin kurulması ile olmuştur. Elektronik tebligat yanında medeni yargılama hukuku bakımından dijitalleşme konusundaki en çarpıcı örneklerden birisi olarak karşımıza, özellikle 2020’de yapılan kanun değişikliği ile e-duruşma (HMK m.149) çıkmaktadır. Belli uyuşmazlıklar bakımından dava şartı olarak uygulanan arabuluculuğun icrası da artık çoğunlukla teknolojik imkanlar kullanılarak yapılmakta; yüz yüze yapılmamaktadır. Her ne kadar belli uyuşmazlıklar bakımından alternatif uyuşmazlık çözüm sistemleri uygulanıyor olsa da merkezi bir alternatif uyuşmazlık çözüm sistemi mevcut olmadığı gibi genel manada “small claim” yani küçük miktarlı ve nispeten daha az karmaşık uyuşmazlıklar bakımından özel bir uyuşmazlık çözüm usulü ya da yargılama usulü öngörülmüş değildir. Uyuşmazlık çözümünde şirketlerin ve uyuşmazlık çözüm kurumlarının yanında artık devletlerin de yargı Örneğin, Birleşik Krallık’ta uygulanan “England Small Claim Procedure” yanında son yıllarda pilot uygulaması gerçekleştirilen “Çevrimiçi Sivil Para Alacakları (OCMC- Online Civil Money Claim) ve “Damages Claims Online Pilot (Çevrimiçi Hasar Talepleri Pilotu) uygulamaları da uyuşmazlığın Devletin yargı hizmetinin bir parçası olarak uyuşmazlık çözümünde kullanıldığı görülmektedir. İngiltere’deki bu pilot uygulamada dahi örnek alınan ve bu konudaki en başarılı örneklerden birisi olarak ise karşımıza Kanada’da uygulanan “Civil Resolution Tribunal” sistemi çıkmaktadır. Yapay zeka konusunda en çok tartışılan konu ise yapay zekanın karar mercii olması ihtimalidir. Bunun dışında, özellikle karar taslağı oluşturulması, mevzuat ve spesifik ilmi ve kazai içtihat tespiti gibi konularda hakime yardımcı yapay zeka ve taraflara ve avukatlara yardımcı yapay zeka çalışmaları karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada hem yapay zeka alanındaki gelişmeler hem de karşılaştırmalı hukukta küçük uyuşmazlıkların çözümü için öngörülen bu sistemler örnek alınarak Türk hukuku bakımından özellikle yargıya erişim hakkı ve usul ekonomisi ilkesi gerçekleştirilmek üzere çevrimiçi uyuşmazlık çözüm sistemlerinin özellikle karmaşık olmayan küçük miktarlı uyuşmazlıklar için Türk Hukuku bakımından uygulanabilirliği; bu minvalde ve ayrıca diğer uyuşmazlıkların makul sürede sonuçlandırılmasına hizmet etmesi bakımından UYAP sisteminde yapılabilecek değişikliklere ilişkin önerilerimiz sunulacaktır.