Karabuğdayın (Fagopyrum esculentum) Tarımı, Besin Değeri ve İnsan Beslenmesindeki RolüA

Creative Commons License

TAS B.

Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi (Online), cilt.40, sa.1, ss.241-256, 2026 (TRDizin)

Özet

Pseudo-tahıllar (tahıl benzeri), botanik olarak tahıllar ile aynı familyadan olmamakla birlikte, benzer besinsel bileşime sahip ve aynı amaçla kullanılan bitkilerdir. Tahıl grubu bitkiler tek çenekli bitkiler sınıfında yer alırken, pseudo-tahıllar çift çenekli bitkiler sınıfında yer almakta olup, tahıl grubu bitkiler gibi nişasta bakımından oldukça zengindirler. Aynı zamanda, çok düşük oranlarda veya hiç gluten içermediklerinden gluten hassasiyeti olan bireyler ile daha sağlıklı beslenme ve yaşam arayışında olan insanların için iyi birer alternatif olmaktadırlar. Karabuğday, Polygonaceae familyasına bağlı olup, taneleri ve unu insan beslenmesinde özellikle hamur işlerinde kullanılırken, otu hayvan yemi olarak, yeşil gübre olarak ve toprak düzenleyicisi olarak; çiçekleri ise arılar için bal özü olarak kullanılmaktadır. Karabuğday insan sağlığı açısından da önemli bir bitkidir. İnsülin düzenlemesinde aktif rol oynayan D-chiro-inositol (DCI), protein yapısında bulunan globulinler ve albüminler insan sağlığı açısından oldukça önemlidir. Karabuğday tohumları kabuklu haliyle %27.38 oranında, kabuğu çıkarılmış olarakta ≈%7 oranında diyet lifi içermektedir. Karabuğday bitkisi, pirinç, sorgum, darı ve mısır gibi birçok tahıldan daha zengin bir mineral kaynağıdır (Ca hariç). Özellikle Mg, Zn, K, P, Cu ve Mn seviyeleri diğer tahıllarla karşılaştırıldığında daha yüksektir. Ayrıca hiperin, quersitrin ve quercetin gibi diğer fenolik bileşikler ve flavonlar gibi çeşitli doğal antioksidanlara sahiptir.
Pseudo-cereals (cereal-like) are plants that, while not botanically in the same family as cereals, share similar nutritional compositions and are used for the same purposes. Cereals are monocotyledonous, while pseudo-cereals are dicotyledonous, and like cereals, they are quite rich in starch. At the same time, since they contain very low amounts of gluten or no gluten at all, they are a good alternative for individuals with gluten sensitivity and those seeking a healthier diet and lifestyle. Buckwheat belongs to the Polygonaceae family. Its grains and flour are used in human nutrition, particularly in pastries. Its grass is used as animal feed, as green manure, and as a soil conditioner. Its flowers are used as nectar for bees. Buckwheat (Fagopyrum esculentum) is also an important plant for human health. D-chiro-inositol (DCI), which plays an active role in insulin regulation, and the globulins and albumins found in its protein structure are crucial for human health. Buckwheat seeds contain 27.38% dietary fiber in their shelled form and ≈7% in their shelled form. Buckwheat is a richer source of minerals (except calcium) than many grains such as rice, sorghum, millet, and corn. In particular, they have higher levels of Mg, Zn, K, P, Cu, and Mn compared to other grains. They also contain a variety of natural antioxidants, including hyperin, quercitrin, and quercetin, as well as other phenolic compounds and flavones.