Akademik Veri Yönetim Sistemi
Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.27, sa.50, ss.109-126, 2026 (TRDizin)
Bu makale, klasik felsefede David Hume’un formüle ettiği olgu-değer ayrımını biyoloji ve ekoloji bağlamında yeniden sorgulamaktadır. Hume’un “olandan olması gereken çıkarılamaz” tezi, modern bilim ve etik tartışmalarında uzun süre geçerliliğini korumuştur. Ancak çağdaş biyoloji, işlev, teleonomi ve sistemsel bütünlük gibi kavramlar aracılığıyla normatif unsurları zorunlu olarak içermektedir. Bu durum, biyolojik açıklamaların yalnızca olgusal değil, aynı zamanda değer yüklü olduğunu gösterir. Makale, yaşamın içkin değer taşıdığına vurgu yapan biyomerkezci etik anlayışların, Hume’un ayrımına güçlü bir alternatif sunduğunu savunur. Albert Schweitzer’in “yaşama saygı” ilkesi ve Paul Taylor’un yaşam merkezli etik kuramı, biyolojik yaşamı etik sorumluluğun temeli olarak konumlandırır. Böylelikle biyolojik olguların nesnel değer içerdiği ve etik ile bilim arasındaki keskin ayrımın aşılabileceği ileri sürülmektedir.