YUNAN KİMLİĞİNİN EDEBİ İNŞASI: AYDINLANMA VE ORYANTALİZM ARASINDA

Creative Commons License

MACHMOUT B. S.

Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.27, sa.50, ss.363-380, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu makalede 19. yüzyıl Yunan ulusal kimliğinin edebi temsiller üzerinden nasıl inşa edildiği, hem Batı’nın şarkiyatçı düşünceleri hem de Yunan aydınlarının self-oryantalist söylemleri kontekstinde incelenmektedir. Korais, Solomos, Kalvos ve Kairis gibi Yunan Aydınlarının metinleri üzerinde yürütülen söylem analizi, Osmanlı tebaası Rumların irrasyonellik, kölelik ve barbarlıkla; Batı’nın ise akıl, özgürlük ve ilerleme simgesi olarak kurgulandığını ortaya koymaktadır. Said’in oryantalizm ve Makdisi’nin self-oryantalizm kavramları, bu temsil stratejilerinin hem dışsal tahakkümü hem de içsel dönüşüm projelerini meşrulaştırma işlevini açıklamaktadır. Anderson’ın “hayalî cemaatler”, Althusser’in ideolojik aygıtlar ve Balibar’ın homo nationalis teorileri, ulus kimliğinin kültürel ve ideolojik boyutlarını kuramsal düzeyde desteklemektedir. Çalışma, Yunan Aydınlanması’nın ulus inşasında ötekileştirme ve kendini dönüştürme arasındaki ikili dinamiği göstererek milliyetçi söylemin Osmanlı Rumları üzerindeki oryantalist anlayışını gözler önüne sermektedir.
This article examines how nineteenth-century Greek national identity was discursively constructed through literary representations, within the framework of both Western Orientalist discourses and self-orientalist narratives developed by Greek intellectuals. A close reading of texts by Korais, Solomos, Kalvos, and Kairis reveals that Ottoman-subject Greeks were portrayed as irrational, enslaved, and barbaric, while the West was idealized as the locus of reason, progress, and liberty. Drawing on Said’s theory of Orientalism and Makdisi’s concept of internal Orientalism, the study explores how literary strategies legitimized both external domination and internal transformation. The theoretical foundation includes Anderson’s “imagined communities,” Althusser’s ideological apparatuses, and Balibar’s notion of homo nationalis, which elucidate the cultural and ideological dimensions of nation-building. By tracing the dual dynamic of othering and reform, the article highlights how nationalist discourse imposed orientalist frameworks on Ottoman Greeks, positioning the Greek Enlightenment as a hegemonic project of identity reconstruction.