Akademik Veri Yönetim Sistemi
10. Uluslararası Akdeniz Bilimsel Araştırmalar ve İnovasyon Kongresi, Antalya, Türkiye, 11 - 12 Nisan 2026, ss.694-713, (Tam Metin Bildiri)
Mikroplastikler (MP), küçük boyutları, çevrede kalıcılıkları ve yaygın dağılımları nedeniyle günümüzde denizel ortamlarda en önemli kirleticilerden biri olarak kabul edilmektedir. Farklı kaynaklardan çevreye ulaşabilen bu parçacıklar, ekosistemler ve canlılar üzerinde fiziksel ve kimyasal etkiler oluşturarak önemli çevresel riskler yaratmaktadır. Bu çalışmada, Bursa ili Ayazma sahilindeki kıyı sedimanlarında MP bolluğu ve mevsimsel dağılımı belirlenmiş; Şubat–Ekim 2025 döneminde toplanan örnekler analiz edilerek sınıflandırılmış ve elde edilen veriler çoklu çevresel indekslerle değerlendirilmiştir. Ayazma sahilinde MP bolluğu 68–251 adet/kg arasında değişmekte olup en yüksek değer kış, en düşük değer ise sonbahar döneminde tespit edilmiştir. Kış döneminde hesaplanan kirlilik faktörü (Contamination Factor, CF) değeri (3.7), “Yüksek Kirlilik” düzeyine işaret ederken, diğer mevsimlerde bu değerlerin 1.0–2.1 aralığında olması “Orta Derecede Kirlilik” seviyesindedir. Kirlilik yük indeksi (Pollution Load Index, PLI) değerinin 1’in üzerinde olması (1.9), sahilde “Kirlenme Mevcut ve Çevresel Bozulma Başlamış” olduğunu göstermektedir. Mikroplastik kirlilik indeksi (MPPI) sonuçları tüm dönemlerde “Yüksek Bolluk” aralığında (34.3–126.8) olup genel olarak yüksek MP yoğunluğunu göstermektedir. Morfolojik değerlendirmede lif kış, ilkbahar ve yazda “Çok Yüksek” iken, film ve fragment kışın “Çok Yüksek” seviyededir. Mikroplastik Etki Katsayısı (Coefficient of Microplastic Impact, CMPI) sonuçları morfolojik bazda değerlendirildiğinde, tüm mevsimlerde lif, film ve fragment türlerinin “Orta Düzeyde Kirlilik” kategorisinde yer aldığı görülmektedir. Çevresel durum indeksi (Environmental Status Index, ESI) sonuçları, kışın “Çok Yüksek Ekolojik Baskı” (3.75), diğer mevsimlerde ise “Müdahale Gerektiren Belirgin Ekolojik Baskı” (2.75–3) düzeyindedir. Polimer Tehlike İndeksi (Polymer Hazard Index, PHI) değeri 962.5 olarak hesaplanmış ve bu değer “Kategori IV/Yüksek” sınıfında yer almıştır. Polimer Ekolojik Risk İndeksi (Polymer Ecological Risk Index, PERI) değerlerinin 972.22–3588.64 aralığında değiştiği belirlenmiş; kış, ilkbahar ve yazda “Aşırı Tehlikeli”, sonbaharda ise “Tehlikeli” seviyede olduğu tespit edilmiştir