NADİR BİR KEMİK METABOLİZMA BOZUKLUĞU: GEBELİK VE LAKTASYON İLİŞKİLİ OSTEOPOROZ
21. Uludağ İç Hastalıkları Ulusal Kış Kongresi, 15. Uludağ İç Hastalıkları Hemşireliği Kongresi, 06-09 Mart 2025, Bursa, Turkey, 6 - 09 March 2025, pp.108, (Summary Text)
- Publication Type: Conference Paper / Summary Text
- City: Bursa
- Country: Turkey
- Page Numbers: pp.108
- Bursa Uludag University Affiliated: Yes
Abstract
GİRİŞ: Osteoporoz, düşük kemik kütlesi ve kemik dokusunun mikromimarisinde bozulma ile karakterize sistemik bir iskelet hastalığıdır. Osteoporozun sık görülmesinin aksine gebelikte görülen osteoporoz, etiyolojisi ve patofizyolojisi iyi bilinmeyen nadir bir klinik sorundur. Gebeliğin son dönemleri ya da laktasyonun ilk aylarında kırık kliniği ile karşımıza çıkar. Gebelik ve laktasyonla ilişkili osteoporoz(GLİO) sıklıkla sırt ve bel ağrısı ile semptom verir. Doğum sonrası yapılan kemik dansitometrisi(DEXA) ve grafilerle tanı konabilir. Şu ana kadar GLİO tedavisi ile ilgili herhangi bir kılavuz bulunmadığı gibi herhangi bir ortak görüş de sağlanabilmiş değildir. Laktasyonun bitmesiyle kemik mineral yoğunluğunda(KMY) artış başlaması nedeniyle tedavi yaklaşımları mümkün olduğunca konservatif olmalıdır. Şiddetli vakalarda kalsiyum, vitamin D, kalsitonin, bisfosfonat, teriparatid ve stronsiyum gibi farmakolojik ajanların verildiği vaka raporları da vardır. Burada KMY’de ciddi azalma ve çoklu vertebral kırıkları olan bir GLİO vakası sunulmaktadır.
Olgu: Bilinen komorbiditesi ve ilaç kullanımı olmayan 27 yaşında kadın hasta; şiddetli bel ve sırt ağrısı nedeniyle başvurusunda çekilen DEXA ile osteoporoz tanısı alarak sekonder nedenler araştırılmak üzere Endokrinoloji’ye yönlendirilmişti. Hastanın hikayesinde ilk gebeliğinin yedinci ayında şiddetli sırt ağrısı ile Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon(FTR) başvurusu mevcuttu ancak o dönem çekilen DEXA’ya ulaşılamadı. Doğum sonrası 01.2022’de çekilen Torakal MR görüntülemesinde T6-T8-T11-T12 vertebra korpuslarında yükseklik kayıpları görülmekteydi. 03.2023’te ikinci kez doğum yapan hastanın ikinci gebeliği sırasında da sırt ağrısıyla hastane başvuruları mevcuttu. FTR tarafından 12.2023’de çekilen DEXA’da z skorları; L1 -2.8, L2 -3.9, L3 -5.6, L4 -6.3, lomber total -4.9, femur boyun -2.4, femur total -1.8 görülmesi üzerine osteoporoz tanısı ile D vitamini ve kalsiyum desteği başlanmış, laktasyon kesilmişti. 10.2024 DEXA’da ise z skorları; L1 -2.5, L2 -3.3, L3 -5.5, L4 -5.9, lomber total -4.6, femur boyun -2, femur total -0,8 olması üzerine alendronik asit tedavisi başlanarak Endokrinoloji’ye yönlendirilen hastanın poliklinik başvurusunda sekonder osteoporoz açısından; sigara-alkol kullanımı, organ nakli, immunsüpresif tedavi, glukokortikoid kullanımı yoktu. Herhangi bir ilaç kullanmamaktaydı. Romatolojik sorgulamasında ve çölyak hastalığı sorgulamasında özellik görülmedi. Cushing düşündürür öyküsü/bulgusu yoktu. Patolojik kırık öyküsü yoktu. Soygeçmişte ailede kalça kırığı yoktu. Yapılan tetkiklerinde FSH 6.05 IU/L, LH 3.17 IU/L, Estradiol 44 ng/L, TSH 0.94, serbest T4 1.17 mU/L , 25-OH vitamin D 24 μg/L, düzeltilmiş kalsiyum 9.5 mg/dL, fosfor 3.3 mg/dL, kreatinin 0.50 mg/dL GFR 132, ALP 107 U/L, ALT 22 U/L, total protein 82 g/L, albumin 49 g/L, HbA1c %4,7 olarak sonuçlandı. Çoklu vertebra kırığı, şiddetli osteoporozu olan ve sırt ağrıları aralıklı devam eden hastaya GLİO tanısı ile teriparatid tedavisi başlandı, gebelikten kaçınması önerildi.
Sonuç: Gebelik ve laktasyon ilişkili osteoporoz, nadir görülen bir sekonder osteoporoz nedenidir. Şiddetli bel ve sırt ağrısı gibi semptomlar özellikle gebeliğin son dönemleri ya da laktasyonun ilk aylarında ortaya çıkmakla beraber genelde gebelik sonrasında çekilen DEXA ile tanı alır. Hastalarda mutlaka diğer sekonder osteoporoz nedenleri dışlanmalıdır. GLİO tedavisinde henüz ortak görüş sağlanmamakla birlikte laktasyonun sonlanmasıyla KMY’de artış başlaması beklendiğinden tedavide vitamin D, kalsiyum takviyesi ve egzersiz gibi konservatif yaklaşımlar ön plandadır; ancak şiddetli vakalarda bisfosfonat ve teriparatid gibi farmakolojik ajanlar verilebilir. Olgumuzda da emzirme kesilmesi sonrası KMY’de kısmı iyileşme elde edilmiş olup şiddetli osteoporozunun devam etmesi, çoklu vertebra kırıkları ve devam eden ağrıları nedeniyle teriparatid başlanması planlanmıştır.