Akademik Veri Yönetim Sistemi
24. Parazitoloji Kongresi, Bursa, Türkiye, 30 Ekim - 02 Kasım 2025, ss.195-196, (Özet Bildiri)
Amaç: Sürüngen popülasyonları, küresel ölçekte habitat kaybı, çevresel bozulma, istilacı türler, kirlilik, hastalıklar, evcil hayvan ticareti ve iklim değişikliği gibi birçok tehditle karşı karşıya olup hızla azalmaktadır. Bu tehditlerden etkilenen türlerden biri de, geniş bir coğrafi yayılışa sahip olan Testudo cinsine ait kaplumbağalardır. Cinsin üyeleri Avrupa’nın batı, güney ve doğu bölgelerinde, Orta Doğu’da, Asya’nın orta ve güney bölgelerinde, ayrıca Kuzey Afrika’da görülmektedir. Bu türler arasında en yaygın olanı Testudo graeca’dır. Batı Palearktik bölgenin karakteristik kara kaplumbağası olarak bilinen bu tür, Batı ve Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Güneybatı Asya’da yayılış göstermektedir. Ancak son yıllarda T. graeca popülasyonlarında belirgin bir azalma gözlenmiş ve bu durum türün korunmasına yönelik ulusal ve uluslararası düzeyde yasal önlemler alınmasına neden olmuştur. Nematodlar, kaplumbağaların bağırsaklarında yaygın olarak bulunan endoparazitlerdir. Bu parazitler, konaklarının beslenme verimliliğini, büyüme oranlarını ve genel sağlık durumunu etkileyebilir. Farklı türlerin dağılımı ve yoğunluğu, coğrafi bölge, yaş ve beslenme alışkanlıkları gibi faktörlere bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Bu çalışmada Çorum’da dağılım gösteren T. graeca türü kaplumbağaların dışkılarında nematod varlığını, tür çeşitliliğini ve yoğunluğunu belirlemek amaçlanmıştır. Yöntem: 2023 yılında Çorum İli’ nin farklı bölgelerinde, türün habitat tercihleri gözetilerek rastgele belirlenen yürüyüş rotalarında, tesadüfen yakalanan toplam 15 T. graeca türü kaplumbağadan dışkı örnekleri toplanmıştır. Örnekleme işleminin ardından her kaplumbağa, bulunduğu noktaya geri bırakılmıştır. Tekrar örnekleme riskini ortadan kaldırmak amacıyla, tüm bireyler marjinal plakaları üzerine boya uygulanarak işaretlenmiştir. Dışkı örneklerinde çıplak gözle tespit edilen parazitler steril bir pens yardımıyla alınarak %70’ lik etanol içinde muhafaza edilmiştir. Daha sonra örneklerin mikroskobik incelemesi yapılarak nematodların tür tayini gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Mikroskobik incelemelerin sonuçlarına göre 15 dışkı örneğinin 8’inde Atractis dactyluris, 6’sında Tachygonetria conica, 7’sinde Angusticaecum holopterum ve 1’inde Mehdiella sp. tespit edilmiştir. 2 örnekte A. holopterum ve A. dactyluris birlikte, 1 örnekte A. holopterum ve T. conica birlikte, 1 örnekte A. holopterum, A. dactyluris ve T. conica birlikte, 4 örnekte A. dactyluris ve T. conica birlikte ve 1 örnekte ise A. dactyluris ve Mehdiella sp. birlikte tespit edilmiştir. Sonuç: Testudo graeca’ ların dışkı örneklerinde A. dactyluris, T. conica, A. holopterum ve Mehdiella sp. olmak üzere 4 nematod türü saptanmıştır. En yaygın türler olarak A. dactyluris ve T. conica genellikle birlikte gözlenmiş ve Mehdiella sp. ise tek bir örnekte tespit edilmiştir. Testudo graeca geniş bir coğrafi dağılıma sahip olup, çeşitli bağırsak nematodlarıyla enfekte olabilen önemli bir kaplumbağa türüdür. Bu nematodlar, kaplumbağaların sağlık durumu ve ekolojik ilişkilerini etkileyebileceğinden, türün bağırsak parazit faunasının incelenmesi hem temel biyolojik bilgi sağlamakta hem de koruma stratejilerinin geliştirilmesine katkı sunmaktadır.