ORTAÇAĞ ENDÜLÜSÜ’NÜN ÇEVİRİ MERKEZİ TOLEDO ÇEVİRMENLER OKULU’NUN KURULUŞ NEDENLER
VI. BİLSEL ULUSLARARASI SUR BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR KONGRESİ, Diyarbakır, Türkiye, 24 - 25 Aralık 2025, ss.737-742, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Diyarbakır
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.737-742
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Bursa Uludağ Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Çeviri vasıtasıyla eski Sümer ve Mısır Yunan’a ulaşmış, Yunan kültürü Latin ve İslam ülkelerine, İslam ve Latin kültürleri de yine tercümelerin zeminini hazırladığı Rönesans yoluyla Avrupa’ya ulaşmıştır. Gerçekleştirilen çeviri faaliyetleri, zaman zaman bireysel çalışmalar ya da ilme meraklı bazı hamiler kanalıyla yapılsa da asıl çeviri faaliyetleri değişik dönemlerde kurulan tercüme okulları vasıtasıyla gerçekleştirilmiştir. İskenderiye Okulu, Yunan medeniyeti ile Doğu dünyasını bir araya getirmiş; Cündişapur Okulu, İran ile Yunan ve Hint karşılaşmasını sağlamış; Sicilya ve İspanya’da kurulan tercüme okulları da İslam ve Batı dünyasını birbirleri ile tanıştırmıştır. Dolayısıyla hemen her medeniyet başka medeniyetler ile etkileşime girmiş ve tercümeler vasıtasıyla bilgi, teknoloji, dil, kültür bağlamında kendini daha da geliştirmiş, sonrasında da başka medeniyetlere etki etmiştir. Tarihte nerede medeniyet ve kültür toplulukları varolmuşsa, bunların arkasında yatan en önemli unsurlardan biri çeviri olmuş ve bu yolla kültür ve bilgi aktarımı yapılmış, sonuçta çeviri, milletlerarası ve kültürlerarası bir iletişim aracı olmuştur. Bağdat’ta kurulmuş olan Beytü’l-Hikme, Endülüs kültürel hareketinin gelişiminde teşvik edici bir rol oynamış ve tercüme faaliyetlerine yön vermiştir. 1085 yılında VI. Alfonso Toledo’yu (Tuleytula) ele geçirmiş ve burayı Kastilya devletinin yeni başkenti yapmıştır. Kurtuba ve Endülüs’ün izinden giden VI. Alfonso, Toledo’yu bütün Avrupa’nın tercüme, düşünce, özellikle de bilim ve felsefe başkenti yapmıştır. Burada yapılan tercümeler vasıtasıyla Arapça ve İbranice eserler Latince ve Kastilya dillerine tercüme edilmiş ve böylece Avrupa’nın Orta çağ karanlığından çıkıp aydınlanmasının önünü açmıştır. XII. ve XIII. yüzyıllarda İber yarımadasının başlıca entelektüel ve çeviri merkezi olan Toledo Okulu veya diğer ifadeyle Toledo Çevirmenler Okulu’nun önemini ilk fark edenlerden biri Amable Jourdain olmuş ve 1819 yılında araştırmasının ilk sonuçlarını yayınlamıştır. Bu çalışmada Toledo Çevirmenler Okulu’nun kuruluş sebepleri üzerinde durulacaktır.