THOMAS HOBBES’UN SİYASET FELSEFESİNDE EPİSTEMOLOJİK SÜREKLİLİK: DE CİVE’DEN LEVİATHAN’A YURTTAŞLIK, EGEMENLİK VE SİYASAL DÜZEN
Kilikya Felsefe Dergisi, cilt.0, sa.1, ss.217-235, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Kilikya Felsefe Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.217-235
- Bursa Uludağ Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Thomas Hobbes’un siyaset felsefesinin iki temel eseri olan De Cive (1642) ve Leviathan (1651) arasındaki ilişkiyi epistemolojik süreklilik düzleminde ele almaktadır. Hobbes literatüründe yaygın olan yaklaşım Leviathan’ı düşünürün olgun ve nihai eseri olarak konumlandırırken De Cive’yi çoğunlukla tali veya hazırlık niteliğinde bir metin olarak değerlendirmektedir. Bu makale, söz konusu hiyerarşik okuma biçimini sorgulayarak De Cive’nin Hobbes’un egemenlik merkezli devlet kuramının epistemolojik öncülünü oluşturduğunu ileri sürmektedir. Çalışma, Hobbes’un siyasal düşüncesini kronolojik bir gelişim anlatısı içinde değil, metodolojik ve kavramsal tutarlılık temelinde incelemektedir. Bu doğrultuda De Cive ve Leviathan; yurttaş, doğa durumu, güvenlik, egemenlik ve siyasal düzenin gerekçelendirilmesi gibi temel kavramlar ekseninde karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Analiz, Hobbes’un siyasal düzeni ahlaki veya teleolojik ilkelerden ziyade, insan doğasına ilişkin belirli epistemolojik varsayımlar üzerinden kurduğunu göstermektedir. Makalede ayrıca Hobbes’un siyasal argümanını yalnızca metinsel değil, retorik ve görsel düzeyde de inşa ettiği savunulmaktadır. De Cive’nin kapak ikonografisinde kurulan libertas (doğal özgürlük)-imperium (egemenlik) karşıtlığının, Leviathan’da egemenlik ve yapay devlet metaforu üzerinden kavramsal bir süreklilik kazandığı ileri sürülmektedir. Bu yönüyle çalışma, Hobbes’un siyaset felsefesinin parçalı veya kopuk değil, metodolojik olarak tutarlı ve bilinçli bir yapı sunduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışma, Hobbes'u anlamak için Leviathan'ın tek başına yeterli olmadığını, De Cive'nin kurucu metodolojisinin zorunlu bir anahtar olduğunu ortaya koymaktadır.
This study examines the relationship between Thomas Hobbes’ two foundational works of political philosophy, De Cive (1642) and Leviathan (1651), from the perspective of epistemological continuity. The prevalent approach in Hobbes scholarship tends to characterize Leviathan as the thinker’s mature and definitive work, while generally regarding De Cive as a secondary or preliminary text. This article challenges this hierarchical reading and argues that De Cive constitutes the epistemological premise of Hobbes' sovereignty-centered theory of the state. The study analyzes Hobbes’s political thought not through a narrative of chronological development, but on the basis of methodological and conceptual consistency. Accordingly, De Cive and Leviathan are comparatively analyzed through fundamental concepts such as the citizen, the state of nature, security, sovereignty, and the justification of political order. The analysis demonstrates that Hobbes establishes political order not on moral or teleological principles, but through specific epistemological assumptions regarding human nature. Furthermore, the article argues that Hobbes constructs his political argument not only textually but also on rhetorical and visual levels. It is proposed that the libertas (freedom)–imperium (sovereignty) opposition established in the cover iconography of De Cive achieves conceptual continuity in Leviathan through the metaphor of sovereignty and the artificial state. In this respect, the study aims to demonstrate that Hobbes’s political philosophy presents a methodologically consistent and deliberate structure rather than a fragmented one. In this context, the study reveals that Leviathan alone is insufficient for a comprehensive understanding of Hobbes, and that the foundational methodology of De Cive serves as an essential key.