Mimaride görsel karmaşıklığın hesaplamalı analizi: Şehzade Camii, Süleymaniye Camii ve Selimiye Camii

Creative Commons License

Kuruçay E., Ediz Ö. M.

JOURNAL OF THE FACULTY OF ENGINEERING AND ARCHITECTURE OF GAZI UNIVERSITY, cilt.40, sa.3, ss.1495-1507, 2025 (SCI-Expanded, Scopus, TRDizin)

Özet

Osmanlı Devleti'nin klasik mimarisine şekil veren Mimar Sinan'ın tasarım anlayışı, günümüzde

araştırmacılar tarafından detaylı bir şekilde incelenmektedir. Sinan'ın mimari stratejileri, dönemin sosyal,

kültürel, politik ve dini bağlamı üzerinden değerlendirilerek, sezgisel ve düşünsel ifadelere erişilmektedir.

Bu ifadelerden en önemlisi, Sinan’a ait mimari tasarım yaklaşımının farklı katmanlar (form, süsleme ve

malzeme) üzerine kurulu olduğudur. Bu bağlamda, Sinan'ın tasarımlarının çok katmanlı yapısının, konuyla

ilgili yapılan daha önceki çalışmalar ışığında, anlaşılması önem taşımaktadır. Sinan mimarisi hakkında

yapılan araştırmalara ve sayısal incelemelere katkı sağlamak amacıyla banileri sultanlar olan eserlerin ele

alınması makalenin konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada yardımcı bir ölçüm aracı olarak ‘fraktal analiz’

yönteminden faydalanılmaktadır. Çalışmanın içeriği; (i) araştırmacıların görüşleri doğrultusunda Sinan

mimarisinin yanı sıra Şehzade (1543-1548, İstanbul), Süleymaniye (1551-1558, İstanbul) ve Selimiye (1568-

1575, Edirne) camilerinin temel niteliklerini incelemek, (ii) eser cepheleri üzerinde üç katmanlı fraktal analiz

gerçekleştirerek matematiksel tanımları ortaya koymak ve (iii) Sinan mimarisi üzerinden yürütülen

kavramsal tartışmalar kapsamında sayısal analizleri dönemsel farklılıklar çerçevesinde ele alıp

karşılaştırmaktan oluşmaktadır. Makale, Sinan'ın dönemsel evrimini ve bıraktığı kültürel mirası niceliksel

yöntemlerle çözümlemekte ve hesaplamalı analizlerin mimarlık alanında ne kadar yol gösterici olabileceğini

ortaya koymaktadır.